سرگذشت جهانیان و نشیب و فرازهایی که برای افراد و ملتها همواره پیش‌ آمده و پیش می‌آید بهترین معلم است . رمز سعادت در کیفیت استفاده و بهره‌ای است که انسان از آموزشهای تکوین می‌نماید . علی علیه السلام فرزند بزرگوار خود حسن بن علی را اکیدا توصیه می‌کند که در تاریخ گذشتگان فکر کن‌ و آثار آنها را مطالعه نما ، و می‌فرماید : من خودم هر چند در آن زمانها نبوده‌ام و از نزدیک شاهد وقایع آنها و زیر و رو شدن اوضاع آنها نبوده‌ام‌ ولی در تاریخ زندگانی آنها سیر و مطالعه کرده‌ام ، رمز کار آنها و نشیب و فرازهای زندگانی آنها را به دست آورده‌ام ، حال مثل این است که همراه‌ آنها بوده‌ام چون اطلاعات کافی در این زمینه دارم و بلکه مثل این است که‌ از اول دنیا تا امروز زنده بوده‌ام و همراه همه آنها بوده‌ام ، تجربه‌های‌ فراوان آموخته‌ام ، درسهای زیادی یاد گرفته‌ام ، اکنون گنجینه‌ای هستم از تجربه ها و حکمتها که به صورت پند و اندرز برای تو و دیگران بیان می‌کنم‌ . یک تجربه در جلو چشم صدها نفر واقع می‌شود ولی آیا همه آنها به یک نحو از آن تجربه استفاده می‌کنند ؟ البته نه . استفاده هر کدام بستگی دارد به‌ دو چیز : یکی میزان عقل و علم و هوش و ذکاوت هر کدام از آنها و دیگری‌ میزان صفا و خلوص نیت و طهارت و پاکی روح آنها . قرآن کریم می‌فرماید : " کسانی که در راه ما ( یعنی در راه رسیدن به حقیقت و خیر و سعادت ) مجاهده کنند و از روی صدق گام بر دارند ، روی عنایت و لطف عمیمی که‌ داریم که به هر مستعدی به اندازه استعدادش فیض و رحمت می‌رسانیم ، او را هدایت و راهنمایی می‌کنیم ، به او روشنی و بصیرت می‌دهیم که بهتر