است تا وقتی که حق سلب شده او را برای او بگیرم . آنجا که پای عدالت و حقوق بود دیگر نه فرزند می‌شناخت و نه برادر و نه خویشاوند و نه دوست و نه هیچ کس دیگر . در کلمات امیرالمؤمنین بحثهای زیادی [ است ] راجع به‌ انواع حقوقی که در جامعه بشری هست ، راجع به اینکه " حق " یک مطلب‌ عمومی است ، له یک دسته و علیه دسته دیگر وضع نشده ، له هر کس هست‌ علیه او هم هست و علیه هر کس هست له او هم هست هر جا که حقی است ) وظیفه‌ای هم پهلوی او وجود دارد ، این طور نیست که حق مال بعضی و وظیفه‌ به عهده بعضی دیگر باشد . از جمله مسائلی که در کلمات امیرالمؤمنین نسبتا زیاد مورد عنایت است‌ سیاست مخصوص و روش خاص اداره اجتماع است که خودش پیروی می‌کرده ، یعنی همان روش صاف و صادقانه و بی غل و غش و خالی از مکر و خدعه و فریب و نفاقی که در اداره امور داشت و حاضر نبود به هیچ قیمتی نیرنگ و فریب و خدعه را در کار خود دخالت دهد . بعضی از این موضوعات شایسته است از روی دقت و توجه به همه جوانب‌ کلام آن حضرت تفسیر و توجیه شود . بسیار دیده شده که کسانی گوشه‌ای از کلمات آن حضرت را گرفته‌اند و بدون توجه به سایر کلمات حضرت و بدون‌ توجه به طرز عمل و سیرت آن حضرت به یک نحوی تفسیر کرده‌اند که با روح‌ تعلیمات آن حضرت سازگار نیست . انشاء الله در این سه چهار شب دیگر که‌ این سخنرانی هست هر شب یکی از این موضوعات را که احتیاج به توضیح و تفسیر دارد موضوع سخن قرار می‌دهیم .