حکمتها و اندرزها - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٧
در یکدیگر تأثیر دارند و از یکدیگر متأثر میشوند ، به یکدیگر بهره میدهند
و از یکدیگر بهره میبرند ، در نظام اجتماع هم بر طبق نظام تکوین ، حقوقی
و دیونی وضع شده که همه از یکدیگر بهره ببرند و به یکدیگر بهره برسانند
تا اجتماع سیر کمالی خودش را طی کند ، اما ذات اقدس الهی از این معانی
منزه است ، هر چه از ناحیه ذات اقدس او به بندگان رسیده و میرسد همه
تفضل است ، احسان است ، جود است ، و به همین دلیل مخلوقات سراسر
وجودشان نسبت به ذات اقدس الهی دین است ، یک پارچه مسؤولیت و
مدیونیت میباشند ( « لا یسئل عما یفعل و هم یسئلون ») [١] .
بعد میفرماید : مهمترین حقوقی که خداوند در این عالم قرار داده حق والی
بر رعیت و حقوق رعیت بر والی است ، و این حقوق را مایه نظام الفت و
عزت قرار داده . اگر این حقوق متبادل شود آن وقت حق مطلقا محترم میگردد
، کار دین درست میشود ، محیط و زمان اصلاح میگردد . شما نباید توقع داشته
باشید که صلاح من به تنهایی کافی باشد برای اصلاح امور . من خودم شخصا تا
آخرین درجه ، رعایت وظایف خودم و حقوق شما را میکنم . این کافی نیست ،
شما هم باید صالح باشید ، همان طوری که من حقوق شما را رعایت میکنم شما
هم حق مرا رعایت کنید تا همه کارها درست شود و کارها بر محور خود بچرخد
.
یکی از مورخین عصر ما بعد از آن که بحثی میکند راجع به سیرت و حکومت
علی علیه السلام ، میگوید : از اینجا معلوم میشود
[١] انبیاء / . ٢٣