حکمتها و اندرزها - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٤
اینکه " « الحق اوسع الاشیاء فی التواصف و اضیقها فی التناصف » " حق آسان ترین چیزهاست به زبان و مشکل ترین کارهاست در عمل ، میدان حق برای گفتن و بیان و خطابه و مقاله و داد سخن دادن وسیع ترین میدانهاست ، ولی برای عمل و رعایت و تسلیم شدن تنگ ترین میدانهاست ، به اندازههای که در اطراف حق و فواید رعایت آن و مضار ترک آن میتوان استدلال کرد و صغری و کبری چید و جوش و خروش کرد در اطراف هیچ چیز دیگر ممکن نیست ، و به اندازهای هم که چرخیدن بر محور حق کار دشواری است هیچ چیز دیگر این قدر دشوار نیست . این جمله را حضرت برای آن فرمود که مردم را متوجه فاصله قول و عمل مینماید ، برای این بود که گول نخورند و حرفهای افراد را ملاک قضاوت قرار ندهند ، عمل و رعایت را ملاک قرار دهند . آنچه بشر در برابر او تعظیم میکند و سر فرود میآورد خود حق و رعایت حقوق است ولی گاهی اشخاصی تحت تأثیر حرف قرار میگیرند و حرف را دلیل روحیه و عقیده و ملکات اخلاقی قرار میدهند و از این راه در خطا میافتند . نکته دیگری که ذکر میکند این است : " لایجری لاحد الاجری علیه ، و لا یجری علیه الا جری له " حق ، له هیچ کس قرار داده نشده مگر آنکه علیه او نیز قرار داده شده . و علی هیچکس قرار داده شده ، و علیه هیچکس قرار داده نشده مگر آنکه له او نیز قرار داده شده . حقوق مردم بر مردم یکطرفی نیست ، متبادل است . اگر کسی بر کسی حقی دارد ، معادل آن هم حقی از آن طرف بر عهده او هست . هر کس به هر اندازه از اجتماع طلبکار است و اجتماع را در برابر خود موظف میداند ، به همان نسبت مدیون