معاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧

مجبور بودند به نوعی توجیه و تأویل کنند ، این است که قرآن مدعی است‌ این نظامات موجودی که الان داریم ، ماه و خورشید و ستارگان و این وضع‌ زمین و دریاها و کوهها ، روزی خواهد رسید که تمام اینها زیر و رو می‌شود .
تقریبا همان طوری که قرآن می‌گوید ، در ابتدا اینها به شکل دخان ( دود ) بود ، بعد به این صورت در آمده است . از قرآن می‌شود استنباط کرد که بعد هم به همین صورت در خواهد آمد . ولی این با علم قدیم قابل حل نبود ، علم‌ قدیم قبول نمی‌کرد که این طور باشد ، نه قبلش را قبول می‌کرد که به این‌ شکل بوده [ و نه بعدش را که به همین شکل در خواهد آمد ] . علم قدیم فرض‌ می‌کرد که نظام افلاک از همان قدیم همین طور بوده که هست و تا ابد هم‌ همین طور خواهد بود ، و این بود که مشکلاتی ایجاد می‌شد .
قرآن می‌گوید : " « اذا الشمس کورت »" [١] یک وقتی خواهد آمد که‌ این خورشید ما تکویر می‌شود یعنی کدر می‌شود ، نورش از آن گرفته می‌شود ، خاموش می‌شود ، " « و اذا النجوم انکدرت » " [٢] و این ستارگان‌ حالتی پیدا می‌کنند که منکدر می‌شوند یعنی دیگر آن درخشندگی را نخواهند داشت ، " « و اذا البحار سجرت » " [٣] این دریاها مثل دیگی که به‌ جوش می‌آید تبدیل به بخار خواهد شد .
یا مثلا زلزله‌هایی زمین را خواهد گرفت که انسان در می‌ماند که چه وضعی‌ رخ داده ، خیلی برای انسان غیر مترقب است : " « اذا زلزلت الارض‌ زلزالها »" آن وقت که زمین آن زلزله خودش را ایجاد کند . " آن زلزله‌ " اشاره به نوع خاص زلزله است و با زلزله‌های دیگری که در دنیا پیدا شده و در گوشه‌ای عده‌ای را از بین برده خیلی فرق دارد . آن ، زلزله‌ای است‌ که دیگر هیچ چیزی به حال خودش باقی نخواهد بود " « و اخرجت الارض‌ اثقالها »" و زمین اشیاء و زین خودش را از درون خودش بیرون بکشد ( ظاهرا مقصود انسانهاست که از درون زمین بیرون می‌آیند ) ، " « و قال‌ الانسان ما لها »" انسان آن وقت می‌گوید چه شده ، چه خبر است ؟ یعنی‌ برای انسان غیر مترقب است ، عادی نیست ، غیر عادی است ، مثل زلزله‌های‌ همیشه نیست که بگوییم خوب دیگر زلزله است ، " « یومئذ تحدث اخبارها " آن وقت زمین تمام قضایای خودش را نقل خواهد