هست از ضروریات و از واضحات است ، یعنی نمی‌شود انسان در ذهن خودش‌ میان قبول گفته‌های پیغمبر و منها کردن روزه تفکیک کند . ولی خود مسأله‌ اعتقاد به روزه داشتن مستقلا موضوع ایمان و اعتقاد نیست ، یعنی در قرآن‌ هیچ جا وارد نشده : " کسانی که به روزه ایمان می‌آورند " .
اما گذشته از اینکه مسأله معاد و قیامت مثل روزه از ضروریات اسلام‌ است ( یعنی نمی‌شود کسی معتقد به پیغمبر باشد ولی منکر معاد باشد ) در تعبیرات قرآن کلمه ایمان به قیامت ، ایمان به یوم آخر آمده است ، یعنی‌ پیغمبر مسأله معاد را به عنوان یک چیزی عرضه کرده است که مردم همان‌ طوری که به خدا ایمان و اعتقاد پیدا می‌کنند ، به آخرت هم باید ایمان و اعتقاد پیدا کنند ، که معنی آن این می‌شود که همین طوری که خداشناسی لازم‌ است ( یعنی انسان در یک حدی مستقلا با فکر خودش باید خدا را بشناسد ) در مسأله معاد نیز انسان باید معادشناس باشد ، یعنی پیغمبر نیامده است‌ که در مسأله معاد بگوید چون من می‌گویم معادی هست شما هم بگویید معادی‌ هست ، مثل اینکه من گفتم روزه واجب است شما هم بگویید روزه واجب است‌ . نه ، ضمنا افکار را هدایت و رهبری و دعوت کرده که معاد را بشناسند ، معرفت و ایمان به معاد پیدا کنند .

معاد ، جزء اصول دین

اینکه علمای اسلام معاد را از اصول دین قرار داده‌اند ولی سایر ضروریات‌ را از اصول دین قرار نداده‌اند ، بر همین اساس است . چون خیلی اشخاص از ما این سؤال را می‌کنند ، می‌گویند شهادتین که انسان به آن مسلمان می‌شود دو چیز بیشتر نیست : " اشهد ان لا اله الا الله ، اشهد ان محمدا رسول الله‌ " . دیگر چرا مسأله معاد را جزء اصول دین قرار داده‌اند ؟ خوب ، آدمی که‌ به پیغمبر ایمان داشته باشد ، به هر چه پیغمبر گفته ( اگر برایش ثابت‌ شود که پیغمبر گفته ، مخصوصا اگر ثبوتش به حد ضرورت و بداهت برسد ) ایمان پیدا می‌کند ، پس ما باید بگوییم اصول دین دو چیز بیشتر نیست [١] : توحید ، نبوت ، معاد فرع و طفیلی نبوت است ، چون ما به نبوت‌ اعتقاد داریم و پیغمبر از معاد خبر داده ، به معاد هم اعتقاد داریم ، همین طوری که چون پیغمبر گفته‌اند نماز واجب

[١] حالا دو اصل دیگر [ عدل و امامت ] را که شیعه می‌گویند ، آن به جای‌ خود مسأله علیحده‌ای است .