خوب می‌گوید : " « من جاء بالحسنة فله عشر امثالها »" و درباره کارهای‌ بد می‌گوید : " « فلا یجزی الا مثلها »" در حالی که می‌بینیم در کارهای بد ، بی‌نهایت مثل آن جزا داده می‌شود .
استاد : من خیال می‌کنم جواب این سؤال داده شد ، چون " مثل " آنجا متوجه کمیت نیست ، بلکه ما بالاتر می‌گوییم ، می‌گوییم : " فلا یجزی الا عینها " چون عین هر چیزی قهرا " مثل " هم درباره‌اش صادق است ، یعنی‌ کسی که کار بد می‌کند خدا زائد بر آنچه که کرده است او را مجازات نمی‌کند ، چون او مجازاتش عین عملش است ، چیز دیگری نیست . وقتی ما می‌گوییم‌ آتش قیامت همانی است که خودش افروخته ، همین عمل است ، نفس عمل‌ است که در آنجا تجسم پیدا می‌کند ، پس چیز زائدی نیست ، چون جزا با عمل‌ دو تا نیست که بگوییم این بیشتر از آن است . خودش که از خودش هیچ‌ وقت بیشتر نیست ، منتها چون خودش را در اینجا می‌بیند و وجود اینجایش‌ را می‌بیند محدود است ، می‌گوید پس این چیز دیگری است ، من محدود بودم و این نامحدود است . نه ، او خود شی‌ء نامحدود را الان خلق کرده است . این‌ آدمی که کار بد می‌کند ، الان خودش برای خودش و به دست خودش یک عذاب‌ نامحدود خلق کرده است . جلسه پیش هم گفتیم که معنی نامحدود این نیست‌ که واقعا خلود در جهنم است . خالد به معنای [ حقیقی ] بالاخره خیلی کم‌ خواهند بود ولی شک ندارد که [ زمان آن ] خیلی زیادتر از [ زمانهای محدود ] است ، " « لابثین فیها احقابا »" [١] است . این عملی که این شخص‌ انجام می‌دهد ، در قیامت به او می‌گویند ما چیز دیگری اضافه به تو نمی‌دهیم‌ ، ما عمل خودت را به خودت داریم می‌دهیم ، ما چیزی اضافه به تو نداده‌ایم‌ . پس " « لا یجزی الا مثلها »" چیز اضافه نیست . ولی در مسأله بهشت ، چون این [ عمل بد ] در خلاف جهت نظام عالم است و آن [ عمل خوب ] در جهت نظام عالم است ، آن طبعا می‌تواند باور باشد ، یعنی می‌تواند زمینه‌ باشد برای اینکه از طرف خداوند فیض بیشتری هم به آن افاضه شود ولی در بعد [ کار بد ] نه ، همان خودش است و غیر خودش چیزی نیست .
- " « مثلها »" یعنی مانند اینکه یک کسی گندم بکارد و نتیجه آن‌ هفتصد دانه شود . او نباید

[١] نبأ / . ٢٣