برخی دیگر خواسته‌اند مثل دسته اول معاد را یک امر مادی و طبیعی بدانند ولی بدون اینکه نیازی باشد که بگویند عود ارواح به اجسام ، نه ، ارواحی‌ به اجسامی عود نمی‌کند چون اساسا ارواحی وجود ندارند ، بلکه خود همین‌ حیات مادی تدریجا به شکل دیگری تجدید می‌شود ، که این فرضیه‌ای است که‌ بعد باید روی آن صحبت کنیم .
یکی از مسائلی که به نظر من باید روی آن بحث کرد ، مسأله روح است که‌ آیا قبول قیامت مستلزم قبول وجود روح است به عنوان یک موجودی که‌ قابلیت این را دارد که بعد از فنای بدن باقی بماند یا مبتنی بر این‌ نیست ؟ البته ما در اینجا از نظر عقلی نباید بحث کنیم ، اول از نظر دینی و شرعی باید بحث کنیم ، یعنی باید ببینیم آنچه که در اسلام راجع به‌ معاد آمده است ، از حالت احتضار گرفته تا عالم قبر و سؤال و جواب قبر و عالم برزخ و عالم قیامت ، آیا اینها یک چیزهایی است که بر اساس این‌ اصل بوده است که انسان دارای یک روحی است که آن روح واقعا قبض می‌شود ، مردن قبض روح است ، تحویل گرفتن روح است و انسان که می‌میرد به معنی‌ این است که رابطه میان روح و بدن بریده می‌شود و روح در عالم خودش قرار می‌گیرد و جسد در عالم خودش ، یا اینکه این طور نیست ؟ بحث بعد ما که پایه بحثهای دیگر قرار می‌گیرد ، همین بحث روح است .
بعد هم وارد استدلالهای قرآن برای وجود قیامت می‌شویم که عرض کردیم قرآن‌ دو نوع استدلال دارد .
- در خود قرآن کلمه معاد هست . البته این را متشرعه از روی آیه مبارکه‌ که می‌فرماید : " « کما بدأکم تعودون »" [١] گرفته‌اند . ضمنا آن‌ دلایلی که درباره معاد هست ،

[١] اعراف / ٢٩ : [ همچنانکه شما را خلق کرده ، باز می‌گردید ] .