برای خودش است . چه کسی به فکر این می‌افتد که حالا آن کسی که به من در دنیا ظلم کرده ، عقده‌ام روی او خالی شود ؟ این حرفها نیست .
دومین [ حکمت مجازات در این دنیا ] مصلحت زندگی اجتماعی است : " « و لکم فی القصاص حیوش یا اولی الالباب »" [١] . مجرم اینجا باید مجازات شود تا دیگری طمع جرم نکند . در قیامت این حرفها مطرح نیست ، مگر اینکه کسی العیاذ بالله بگوید آن تهدیدها را کرده‌اند که در این دنیا اثر ببخشد ولی آن دنیا واقعیت ندارد ، که [ در این صورت ] انسان باید و عده خدا را العیاذ بالله باطل فرض کند ، که چنین چیزی نیست . اگر ما بخواهیم مسأله مجازاتهای اخروی را بر همین اساس " متکلمینی " یعنی‌ اساس دنیوی زندگی اجتماعی توجیه کنیم ، نه تنها مسأله مدت و شدتش قابل‌ توجیه نیست ، [ بلکه ] اصل آن قابل توجیه نیست . من یک قدم هم بالاتر رفتم .
ولی مجازات دو جور دیگر هم شرط دارد : یک جور مجازاتهای تکوینی است‌ ، یعنی در نظام خلقت و طبیعت ، اینکه انسان یک کاری می‌کند که عکس‌ العمل یعنی نتیجه و اثرش را در همین دنیا می‌بیند . آدمی که مشروب‌ می‌خورد ، به او گفته‌اند مشروب نخور ، وقتی خورد مجازاتش را در همین‌ دنیا می‌بیند یعنی روی اعصاب ، کبد و جهازات دیگرش که شما آقایان اطباء بهتر می‌دانید می‌بیند . این واقعا مجازاتی است در همین دنیا ، ولی درباره‌ این مجازات ، انسان این طور فکر می‌کند که آن کسی که مشروب خورده ، چند لحظه مشروب خورده ؟ این مجازات هم باید همین مقدار باشد . در مجازاتهای‌ بشری است که این حسابها [ در میان ] می‌آید ، می‌گویند این اثر این کار است .
یا مثل این است که کسی بگوید آقا کنار لبه پرتگاه کوه نرو ، چون لازمه‌ این کار لغزیدن و پرت شدن است . حال یک کسی خیرگی کرد ولب پرتگاه‌ رفت ، می‌افتد و استخوانهایش خرد می‌شود ، [ اگر ] کسی بگوید میان این‌ جزا و این عمل تناسبی نیست ، حالا من خیرگی کردم یک قدم رفتم آن طرف‌تر ، باید اینچنین مجازات بشوم که از صدمتر کوه بیفتم پایین که تمام مغزم‌ خرد بشود ؟ می‌گوییم اینجا وقتی می‌گویند جزا یعنی رابطه علت و معلول .
این کار را نکن که دنبالش این [ اثر ] را دارد . آن [ اثر ] ،

[١] بقره / . ١٧٩