می‌کند که به ذکر الله برسد ، یعنی به خدا برسد ، یاد خدا از روی ایمان و معرفت کامل است که آرامش کامل به انسان می‌دهد : " ای نفس مطمئن ! بازگرد به سوی پروردگارت که تو از پروردگارت خشنودی و پروردگارت هم از تو خشنود است " .

مردن ، یک امر وجودی

این آیه هم نشان می‌دهد که با یک شاعر ( یعنی با یک مدرک ) ، با یک‌ متفکر دارند حرف می‌زنند . اگر غیر از این باشد مثل این است که به چراغی‌ در حالی که دارد خاموش می‌شود و حیات خودش را از دست می‌دهد ، بگوییم‌ ای چراغ حالا تو بازگرد ! این دیگر بازگشتن نیست ، تمام شدن است . بعلاوه‌ ، قرآن همین طوری که حیات را یک امر وجودی می‌داند و رسول و مأمور و فرشته برای آن قائل است ، برای مردن هم فرشته مخصوص و فرشتگان مخصوص‌ قائل است . اگر مردن تمام شدن حیات می‌بود ، دیگر این حرفها که ما فرستادگان و فرشتگانی داریم و آنها را می‌فرستیم که بگیرند و بیاورند معنی‌ نداشت . بله ، [ درباره ] هر چه حیات است می‌گفت ما فرشتگان خودمان را می‌فرستیم ، به این عالم روزی می‌دهند ، حیات می‌دهند ، آن ساعتی که حیات‌ ندادند [ مردن است ] ، مردن یعنی حیات ندادن . اما قرآن مسأله امامته‌ را یک امری مافوق مردن و فقدان حیات تلقی می‌کند ، یعنی آن را یک نوع‌ حیات ، یک نوع انتقال ، یک تطور حیات و تنور حیات تلقی می‌کند . " میرانده شد " مثل این است که بگوییم بچه‌ای از مادر متولد شد ، وضعی‌ تبدیل به وضع دیگر شد ، حیاتی تبدیل به حیات دیگر شد ، نه اینکه حیاتی‌ بود و بکلی سلب شد . اینها سلسله آیاتی بود که ما در این زمینه پیدا کردیم که دلالت می‌کند انسان در فاصله مردن تا روز قیامت از یک نوع حیات که بعدها حیات‌ برزخی و عالم برزخ اصطلاح شده برخوردار است .

دنیا ، برزخ ، قیامت

در آیه دیگر ، قرآن نقل می‌کند از زبان اهل قیامت ( همه آنها یا بعضی ) مخصوصا از زبان گنهکاران که آنها اینچنین می‌گویند : " « ربنا امتنا اثنتین و احییتنا اثنتین فاعترفنا »