معاد
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص

معاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٧

وجود داشته باشد همین طوری که بر حسب ظاهر هم وجود دارد [١] ، ما در طول عمرمان هر روز هزارها خاطره در ذهنمان می‌آید و جزء شخصیت ما از نظر روانشناسی می‌شود ولی دو روز دیگر همه را فراموش می‌کنیم ، تمام جزئیات‌ امروز فردا فراموش می‌شود ، حتی چیزهایی هم که در حافظه ما جایگیر می‌شود و خیال می‌کنیم در حافظه‌مان م انده ، بعد تدریجا فراموش می‌شود . بنابراین‌ جنبه‌های روحی ما مرتب تغییر و تبدیل پیدا می‌کند ولی اینها به منزله‌ اعراض و عوارضی است که بر من وارد می‌شود و از من گرفته می‌شود ولی خود من هیچ وقت محو نمی‌شود ، خود من همیشه هست و به چیز دیگر هم تبدیل‌ نمی‌شود .
روی حساب اینها ، مسأله بقای شخصیت به مفهوم هویت فردی [ مطرح است‌ ] که اگر من در قیامت با همین بدن باشم ، با بدن دیگر باشم ، به هر شکلی‌ باشم ، دیگر صد در صد همان من هستم منتها ممکن است شکل من عوض شده باشد . حتی اگر من را در قیامت به تناسب ملکات روحی من مسخ کنند و اگر من‌ را به صورت حیوانی هم محشور کنند ، باز من هستم که در آنجا دارای اندام‌ حیوانی هستم ، من من است .

نظریه مقابل : انسان به منزله یک دستگاه

اما اگر مسأله بقای روح را مطرح نکنیم ، آنوقت ما از نظر هویت شخصی‌ برای انسان چه می‌توانیم بگوییم ؟ یک وقت ممکن است ما اصلا برای انسان‌ هویت شخصی قائل نشویم ، بگوییم اصلا اینکه می‌گویید " هر انسانی یک شخص‌ است و یک هویت فردی است و غیر از شخصیت که امتیازات آن شخص است ، یک واقعیت واحد فردانه‌ای به نام انسان وجود دارد " چنین چیزی وجود ندارد ، این یک خیال است و به عبارت دیگر انسان یک واحد اعتباری است‌ نه یک واحد حقیقی ، چون انسان مجموعا یک دستگاه است مانند هر دستگاه‌ دیگری . شما دستگاه اتومبیل را در نظر بگیرید . هر دستگاهی یک واحد اعتباری است ، یعنی دیگر خود دستگاه واقعیتی ندارد بلکه اجزاء واقعیت‌ دارند ، دستگاه یعنی این چرخ ، این لوله ، این پیچ و این جور چیزها .
انسان هم یک دستگاه است منتها دستگاهی که مجموعه‌ای است از اجزای مادی‌ و اجزای


[١] در ابتدا خیال می‌کنیم [ که فراموشی وجود دارد ] و الا از نظر علمی‌ خلاف آن را می‌گویند .