می‌کند [١] ، صرافی می‌کند و عمل را در محک می‌گذارد ، او خیلی آگاه و بیناست ، از زیر نظر او کوچکترین عمل مغشوشی بیرون نمی‌رود ، یعنی چه‌ می‌گویید ما کار کردیم ؟ ! از کجا که این عملهای ما عملی باشد که واقعا خلوص داشته باشد ؟ برای خدا بودنش را شما از کجا اینقدر تأمین می‌کنید ؟ تعبیر قرآن همین مطلب است : " « یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد »" باز دو مرتبه " « و اتقوا الله »" ، در دو نوبت در پس و پیش این جمله ، که در آنچه پیش می‌فرستید خوب دقت‌ کنید . خدا را جلوی چشم ما حاضر می‌کند به عنوان یک ناقد ، به عنوان یک‌ بررسی کن ، به عنوان یک محک زن بسیار بصیر و دقیق . " « ان الله خبیر بما تعملون » " . بعد می‌فرماید : " « و لا تکونوا کالذین نسوا الله‌ فانسیهم انفسهم اولئک هم الفاسقون »" [٢] . از آن کسان نباشید که‌ خدا را فراموش کردند ، خدا هم خودشان را از خودشان فراموشاند . این هم‌ تعبیر عجیبی است . قرآن در یکی از تعبیراتش می‌گوید هر کس خدا را فراموش کند اثرش این است که خودش را فراموش می‌کند ، یعنی خود واقعی‌اش را گم می‌کند ، بین خودش و خودش فاصله قرار می‌گیرد ، بعد هر کاری که می‌کند برای خودش نمی‌کند ، بدبختیها را برای خودش جلب می‌کند اما خدمتها را نه برای خودش . به عنوان مثال ، آدمی که دچار حرص و آز شدید است و به حکم حرص و آزکار می‌کند ، از هر راهی شد ( از حلال ، از حرام ، از هر جا شد ) جمع می‌کند و جمع می‌کند ، او که به فکر خودش است‌ اگر حساب کند برای صد و پنجاه سال دیگر هم دارد ، در صورتی که خودش‌ می‌داند آنچنان پیر شده که ده سال دیگر هم بیشتر نیست . این آدمی است که‌ خودش را فراموش کرده است . او خیال می‌کند که برای خودش کار می‌کند و در واقع نمی‌فهمد که اگر برای خودش هم بخواهد کار کند این جور نباید کار کند . " « و لا تکونوا کالذین نسوا الله فانسیهم انفسهم اولئک هم‌ الفاسقون »" .
این آیه را به این مناسبت عرض کردیم که قرآن روی ارتباط عالم دنیا و عالم

[١] ناقد یعنی انتقاد کن ، از اصل کلمه اصطلاح صرافی است . صراف که‌ سکه را به محک می‌زند برای اینکه عیارش را به دست بیاورد ، این عملش‌ را می‌گویند " نقد " . اصلا نقد یعنی همین عمل ، بعد این کلمه را در جاهای دیگر به کار برده‌اند که حافظ هم خوب می‌گوید :

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند

تا همه صومعه داران پی کاری گیرند

[ یعنی ] تا بفهمند که همه کارهایشان غلط است . [٢] حشر / . ١٩