حکمای اسلامی در پیدایش روح عقیده ارسطو را گرفتند ، گفتند روح سابقه‌ قبلی ندارد و یک موجودی نیست که قبلا وجود داشته ( روح در همین جا موجود می‌شود ) ولی در ادامه وجود ، حرف افلاطون را گرفتند ، گفتند ولی بعد باقی‌ می‌ماند . ارسطو روح را مادی هم می‌داند . قدمای فلاسفه اسلامی فقط قوه عاقله‌ را مجرد دانسته‌ان د . آقای مهندس بازرگان در کتاب راه طی شده تصریح‌ می‌کنند که بله ، این عقیده به تجرد روح ، عقیده یونانی است ولی هر چه که‌ بشر پیش رفته ، حتی خود فلاسفه هم دوره به دوره که آمدند قدری حرف‌ خودشان را کوچک کردند ، قبلا می‌گفتند روح مجرد است ، عقل مجرد است ، قوه خیال مجرد است ، حتی تمام قوای ادراکی مجرد است ولی تدریجا کاستند و کم کم فقط به تجرد قوه عاقله قائل شدند . اتفاقا قضیه بر عکس است . ارسطو که قائل به تجرد نبود . بو علی سینا و امثال او فقط قائل به تجرد قوه عاقله شدند و لهذا تنها به معاد روحانی‌ از نظر فلسفی قائل شدند ولی بعدها هر چه که پیش آمده اعتقاد به تجرد روح‌ بیشتر شده ، به ملا صدرا و امثال او که رسید قائل شدند که تمام قوای حیاتی‌ انسان یک وجهه مادی دارد و یک وجهه تجرد ، و همراه تمام قوای حیاتی‌ مادی انسان یک قوای مجردی هست و انسان وقتی که می‌میرد ، آن که از انسان‌ جدا می‌شود تنها عقل نیست ، عقل است ، خیال است ، حافظه است ، قوه‌ باصره است ، قوه سامعه است ، همه اینهاست . یک خصوصیتی که حکمای اسلامی برای اولین بار گفته‌اند و ملا صدرا معتقد شد من از قرآن این جمله را الهام گرفته‌ام این است که حتی حرف ارسطویی را هم به عنوان اینکه روح همراه بدن یکمرتبه پیدا می‌شود انکار کرد . او چون‌ قائل به تکامل ماده بود و میان مادیات و مجردات بر خلاف دکارت که‌ دوگانگی و تباین قائل است دوگانگی و تباین قائل نبود ، گفت خود ماده در حرکات خودش که به [ سوی ] تکامل می‌رود ، تبدیل به روح می‌شود . این فکر مجردی که الان در مغز شما هست ، یک روزی گندم بوده ، یک روزی سبزی بوده‌ ، یک روزی گوشت بوده ، همان است که به این [ فکر مجرد ] تبدیل شده‌ است . ماده در حرکات جوهری خودش به سوی بالا می‌رود ، و هر چه که رو به‌ سوی بالا و تکامل برود به سوی تجمع وجودی می‌رود و هر چه به