راههای رضای خدا بردارید " « و انفقوا اموالکم » " مالهای خودتان را در راه خدا انفاق کنید " « و خذوا من اجسادکم فجودوا بها علی انفسکم » " .
اینجا کلمه روح نیست ، کلمه نفس است : از تن بگیرید و بر روحها و نفسها ببخشید و بیفزایید . اینجا هم یک نوع دوگانگی میان روح و نفس [ وجود دارد ] : از این بگیرید و بر آن بیفزایید . "« و لا تبخلوابها عنها» " به روح از جسم بخل نکنید ، یعنی حساب جسم را نداشته باشید ، بیشتر حساب روح را داشته باشید ، از این بگیرید و بر آن بیفزایید . سعدی عکس‌ قضیه را به صورت ملامت می‌گوید :

آنچه از دونان به منت خواستی

بر تن افزودی و از جان کاستی

در خطبه ٢١٣ که قسمتی از آن ( در اواخر ) عنوان دعا دارد ، می‌فرماید : " « اللهم اجعل نفسی اول کریمة تنتزعها من کرائمی و اول ودیعة ترجعها من‌ ودائع نعمک عندی » " . می‌خواهد بفرماید خدایا نعمتهای بزرگواری که به‌ من داده‌ای و عنایت کرده‌ای ، اینها را از من قبل از مردن نگیر . این را به این تعبیر می‌گوید : خدایا اولین شی‌ء کریمی که از من می‌خواهی بگیری‌ ببری پیش خودت ، همان نفس من باشد ، خدایا نفس مرا اولین شی‌ء بزرگواری قرار بده که آن را از من می‌گیری ، یعنی نعمتهایت را از من سلب‌ نکن . این هم یک تعبیر است .
همه اینها به نظر من دلالت دارد ، خصوصا آن سه قسمت اول که صراحت‌ دارد . ما دیگر وارد اخبار و احادیث در این زمینه نمی‌شویم ، چون صحبت‌ یکی و دو تا و ده تا و حتی صدتا [ حدیث ] نیست ، همین قدر عرض می‌کنیم‌ که از نظر ما نمی‌شود تردید کرد و گفت مسأله روح به این شکل ، بعدها که‌ تمدن اسلامی نضج گرفت و افکار ملتهای دیگر در میان مسلمین رواج پیدا کرد [ مطرح شد ] ، و مخصوصا در مسأله روح می‌گویند پس از آنکه فلسفه یونان در اواخر قرن دوم و بالخصوص در قرن سوم در میان مسلمین پیدا شد ، فکر روح‌ به این معنا که در انسان یک روحی هست که بعد از مردن از بدن خارج می‌شود و باقی می‌ماند پدید آمد ، [ در صورتی که چنین نیست و در وجود این‌

&gt می‌دهند ولی آنقدر نمی‌دهند که این حیوان سنگین شود و پیه در او خیلی‌ پیدا شود . آن حالتی که حیوان شکمش جمع می‌شود و به اصطلاح می‌گویند چنگ‌ شد ، یعنی حالت یک چنگ ( ابزار موسیقی ) را پیدا کرد ، این را حالت‌ " ضمره " برای اسب می‌گویند . می‌فرماید خلاصه کم بخورید به طوری که‌ شکمهایتان جمع شود .