معاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٤

می‌گوید و ابهامها را ( یعنی عجزی که بشر از توصیف ملک الموت دارد ) ذکر می‌کند که ما ملک الموت را نمی‌توانیم توصیف کنیم تا چه رسد خدای‌ ملک الموت را . می‌فرماید : آیا هرگز وجود ملک الموت را وقتی که برای‌ قبض روح داخل خانه کسی می‌شود احساس کرده‌ای ؟ هرگز به چشمت دیدی کی‌ ملک الموت آمده ؟ " « هل تحس به اذا دخل منزلا ؟ » " آیا احساس‌ می‌کنی او را وقتی داخل منزلی شود ؟ " « ام هل تراه اذا توفی احدا ؟ » " آیا در وقتی که قبض روح می‌کند ، تو او را می‌بینی ؟ هرگز نمی‌بینی . بالاتر ، ملک الموت نه تنها می‌آید در منزل قبض روح می‌کند [ بلکه ] جنین را در رحم قبض روح می‌کند . می‌گوید راستی تصور تو درباره ملک الموت چیست ؟ آیا واقعا ملک الموت یک جسمی است که می‌آید داخل خانه‌ها می‌شود و آیا جسمی است که داخل رحم مادر می‌شود و در آنجا روح را قبض می‌کند ، از یکی‌ از اعضاء و جوارح داخل می‌شود ؟ " « بل کیف یتوفی الجنین فی بطن امه ؟ » " اینکه جنین گاهی می‌میرد و [ ملک الموت ] او را در شکم مادر قبض روح‌ می‌کند ، چگونه است ؟ " « ایلج علیه من بعض جوارحها ؟ » " آیا ملک‌ الموت یک جسمی است که از بعضی از اعضاء و جوارح این زن [١] وارد می‌شود و قبض روح می‌کند ؟ " « ام الروح اجابته باذن ربها ؟ » " یا نه ، او نمی‌رود ، لزومی ندارد او برود تا روح را بگیرد ، او می‌خواهد و روح به‌ اجازه پروردگار خواسته او را اجابت می‌کند ؟ " « ام هو ساکن معه فی‌ احشائها ؟ » " یا نه ، اساسا ملک الموت در بیرون و جای دیگری نیست که‌ بخواهد بیاید آنجا ، همیشه همراه همان زن است ؟ یعنی این هم خودش یک‌ فرضی است در باب ملک الموت که همیشه همراه همه کس است . بعد می‌فرماید : " « کیف یصف الهه من یعجز عن صفة مخلوق مثله ؟ » " [٢] بشری که قدرت ندارد یک مخلوق خدا را توصیف کند ، چگونه می‌تواند ادعا کند خدا را آنچنان که هست توصیف کند ؟ غرضم این جمله است : " « ام‌ الروح اجابته باذن ربها ؟ » " یا اینکه نه ، او می‌خواهد و روح اجابت‌ می‌کند ؟ آیا باز این تعبیر نمی‌رساند که امیرالمؤمنین در باب مردن و روح‌ این طور می‌اندیشیده است ؟ این سه قسمتی که از نهج البلاغه خواندم صراحت بیشتری داشت ، سه قسمت‌ دیگر هم می‌خوانم که آنها به این صراحت نیست .