٥٠٢١.عيون أخبار الرضا عليه السلام ـ به نقل از محمّد بن عرفه ـ: به امام رضا عليه السلام گفتم : خداوند، اشيا را به وسيله قدرت آفريد يا به غير قدرت؟ فرمود : «روا نيست كه آفرينش اشيا به وسيله قدرت باشد؛ زيرا تو هر گاه بگويى: اشيا را به وسيله قدرت آفريد ، گويى قدرت را چيزى غير از او نهاده اى و آن را ابزارى براى او قرار داده اى كه به وسيله آن، اشيا را آفريده است و اين، شرك است. نيز هر گاه بگويى : اشيا را با قدرت آفريده ، در اين صورت، او را وصف نموده اى به اين كه او آنها را به وسيله اقتدار و قدرت بر آنها ساخته است؛ ولى او ناتوان و درمانده و نيازمند به ديگرى نيست؛ بلكه او ـ كه پاك است ـ به ذات خود تواناست، نه به وسيله قدرت [زايد بر ذات] .

ر . ك : ص ٤٣ ح ٤٤٧٤ و ٣٤٩ ح ٤٨٦٨ .

توضيح

بيشتر معتزله مى گويند : خداوند به توانايى بر چيزى كه بندگان او بر آن توانا هستند، موصوف نمى گردد؛ زيرا مُحال است كه مقدور واحدى براى دو قادر باشد. از اين سخن معتزله، لازم مى آيد كه خداى سبحان در محدوده توانايى انسان، ناتوان باشد و اين، همان معناى تفويض (واگذارى) باطل است. در مقابل اين سخن، در احاديث اهل بيت عليهم السلامآمده كه خداى متعال، گو اين كه بندگانش را بر افعال اختيارى شان توانا ساخته، به اعتبار اين كه وجود اين توانايى از شروط تكليف است، امّا خود بر توانايى ايشان سلطه دارد؛ زيرا اين قدرت، در طول قدرت خداست.