رفیق الاخیار و انیس الابرار - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١٠٠ - بِیان مولا علِی علِیه السلام در زمِین? تضاد
ضَادَّ النُّورَ بِالظُّلْمَةِ وَ الْوُضُوحَ بِالْبُهْمَةِ وَ الْجُمُودَ بِالْبَلَلِ وَ الْحَرُورَ بِالصَّرَدِ [بِالصَّرْدِ] مُؤَلِّفٌ بَيْنَ مُتَعَادِيَاتِهَا مُقَارِنٌ بَيْنَ مُتَبَايِنَاتِهَا مُقَرِّبٌ بَيْنَ مُتَبَاعِدَاتِهَا مُفَرِّقٌ بَيْنَ مُتَدَانِيَاتِهَا؛[١]
ِیعنِی از اِینکه خدا جهازهاِی حسّ و شعور را پدِید آورده است، مِیتوان فهمِید که او خود، اِین چنِین عضوها و جهازهاِیِی ندارد.
به عبارت دِیگر: اِینکه براِی شعور و ادراک مخلوقات، محلّ و آلت قرار داده، دلِیل است که شعور و ادراک خود خداوند، به وسِیله آلت و محلّ نِیست. از تضادِّی که بِین موجودات برقرار کرده است، دانسته مِیشود که براِی او تضادّ نمِیباشد. از مقارنهاِی که بِین اِیشان اِیجاد کرده است، شناخته مِیشود که وِی قرِینِی ندارد مِیان نور و ظلمت، وضوح و ابهام، خشکِی و نم، گرما و سرما، تضاد برقرار ساخته است. بِین طبِیعتهاِی مخالف و متضاد، الفت انداخته و بِیگانهها را به هم پِیوند کرده است و دورها را با ِیکدِیگر نزدِیک و نزدِیکها را از ِیکدِیگر دور ساخته است.
در اِینجا امِیر البِیان مولاِی متقِیّان درباره معرفت خدا از اِین اصل تضاد که «او مانند هِیچ چِیز دِیگرِی نِیست» استفاده کرده و مقاِیسهاِی منفِی بِین خدا و جهان طبِیعت به عمل آورده است.
در خطب? اوّل نهج البلاغه دربار? آفرِینش آدم ابوالبشر علِیه السلام آنجا که
[١] نهج البلاغه (للصبحِی صالح)، خطبه ١٨٦، ص٢٧٣.