رفیق الاخیار و انیس الابرار - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٨١ - نقش قلم در روشن کردن اندِیشه ها
فلاسفه بزرگِی مانند مونتسکِیو با نوشتن روح القوانِین و روسو هر دو از دانشمندان فرانسه هستند، با نوشتن قراردادهاِی اجتماعِی... نه تنها خدمت به عالم ادب و فرهنگ دنِیا کردند، بلکه ضرب? محکمِی بر پِیکر حکومتهاِی دِیکتاتورِی نواختند. مردم را به ضدِّیت با استبداد برانگِیختند و شِیفت? برقرارِی دموکراسِی واقعِی ساختند؛ لذا لوئِی شانزدهم وقتِی که با ِیک جنبش انقلابِیِ انقلابِیون سقوط کرد و به دست خدمتگزاران بشر به زندان افتاد، در دوران حبس خود فراغتِی به دست آورد و مشغول مطالع? آثار اِین اندِیشمندان بزرگ و چهرههاِی پرفروغ شد.
اثر وِیرانگر و نقش تحولبخش آثار و تألِیفات اِین متفکرِین انقلابِی به قدرِی در وِی اثر گذاشت که ناگهان کتاب را بر زمِین زد و فرِیاد کشِید که واِی! اِینها بودند که فرانسه را بر باد دادند!! ِیعنِی حکومت استبدادِی و ظالمانه او را سرنگون ساختند و درست نِیز گفت، زِیرا اثر نوشته همِین روسو بود که سِی سال پس از تدوِین کتاب «قرارداد اجتماعِی» به صورت تأسِیس ِیک حکومت جمهورِی شکل گرفت و بنِیاد ظالمانه حکومت دلبخواهِی را از رِیشه برانداخت و به طور کلِّی فلاسفه و علماِی اقتصاد و نوِیسندگان دائرة المعارفها و پدِیدآورندگان ِیک نهضت اعتقادِی، نقش مؤثر و بزرگِی در نجات و آزادِی انسانها داشته و دارند.[١]