وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٩ - تصور و تصدیق مرحله تزیین و دخالت شیطان

مطلب خوبِی را مولوِی از کار مردم و عمق افکار آن‌ها برداشت کرده است. مِی‌گوِید دلِیل بر مختار بودن انسان در مقابل افکار و اندِیشه‌هاِیش اِین است که استاد بنّا مثلاً شاگردش را به خاطر دِیر آ‌مدن ِیا سستِی در کار تنبِیه مِی‌کند و ِیا آموزگار دانش‌آموز را توبِیخ مِی‌کند و وقتِی مِی‌خواهم فکر و تدبِیر کنم اِین کار را انجام بدهم ِیا انجام ندهم مدت‌ها خاطر ما آسوده نِیست و متحِیّر و سرگردانِیم که اِین کار را بکنِیم ِیا نه.

اِین‌ها همه نشانه‌هاِی اختِیار است و غرض از طرح اِین بحث اِین است که بگوِیِیم شِیطان نقشه‌اِی را که مِی‌کشد و آن را طرح مِی‌کند براِی تزِیِین و آراستن فعل انسان چه تزِیِین مادِی چه معنوِی، آن کار بد را در نظر عقل و ادراک انسان، چهره‌ِی حق به جانب به آن مِی‌دهد و آن را موجّه مِی‌کند و در اِین مرحله است که نمِی‌شود گفت انسان مجبور به پذِیرفتن کار و انجام آن است و باِید با بکارگِیرِی بصِیرت و بِینش خود فرِیب شِیطان را نخورد و تحت تأثِیر وجهه‌ِی حق به جانب عمل واقع نشود.

تصور و تصدِیق مرحله تزِیِین و دخالت شِیطان

همان طور که قبلاً گفته شد ِیکِی از مبادِی اختِیار تصور است و دِیگرِی تصدِیق به فاِیده‌ِی کار و تا کارِی را تصور نکنِیم که نفع دارد ِیا ضرر به آن تصدِیق نمِی‌کنِیم مثلاً در حال حاضر به فکر صحبت کردن با ملکه‌ِی الِیزابت نِیستِیم براِی اِین که حالا که من گفتم ِیادمان آمد لذا هِیچ وقت بِی‌تصور دنبال فوائد و ضرر کار نمِی‌روِیم. اما مثلاً صبح درس تفسِیر را تصور کردِیم هر چند بر حسب عادتِی که قبلاً شرکت مِی‌کردِیم و بعد از تصور شروع به سنجش مصالح و مفاسد و خوبِی‌ها و بدِی‌هاِی اِین عمل کردِیم و بعد از سبک و سنگِین کردن گفتِیم هر چند کمِی سرما بخورِیم ارزش دارد و بِیشتر استفاده مِی‌کنِیم از صدمه‌اِی که مِی‌بِینِیم و بعد آمدن را انتخاب کردِیم.