وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٥ - رابطه تزیین شیطان و جبر و اختیار

رابطه تزِیِین شِیطان و جبر و اختِیار

جبر و اختِیار بحث‌هاِی مفصّلِی دارد و فعلاً به تناسب بحث، خلاصه‌اِی از آن را ذکر مِی‌کنِیم.

دخالت شِیطان در کارها و افکار انسان در مرحله‌اِی است که مِی‌خواهد سنجش و انتخاب کند و شِیطان هر فکر و نقشه‌اِی در اِین‌جا پِیاده مِی‌کند.

اِین که شما آن‌جا بنشِینِید گوش بدهِید و من اِین‌جا بنشِینم صحبت کنم براِی شما در اثر اِین که اِین کار را بعد از مبادِی اختِیار و فکر انتخاب کرده‌اِیم واضح است که بعضِی کارها مثل ضربان قلب و هضم معده و جهاز هاضمه و قبض و بسط قلبمان اختِیارِی نِیست. صبحانه‌اِی را که صبح صرف کرده‌اِیم فعلاً هاضمه مشغول فعالِیت براِی هضم آن است و منوط به اختِیار ما نِیست و مسئولِیتِی در مقابل کار معده ندارِیم هر چند اِین که پرخورِی نکنِیم و غذاِی مناسب بخورِیم به اختِیار و انتخاب ماست.

براِی فعل اختِیارِی در کتاب‌هاِی فلسفِی و کلامِی مثال مِی‌زنند به اِین که ما مثلاً دست خود را دراز مِی‌کنِیم کتاب را برمِی‌دارِیم و مطالعه مِی‌کنِیم و فعل غِیراختِیارِی را مثال مِی‌زنند به حرکت دست مرتعش ِیعنِی آن کسِی که ضعف اعصاب دارد و دستش مِی‌لرزد. مِی‌گوِیند لرزش اعضا در اثر ضعف اعصاب است. اِین که دست انسان مِی‌لرزد ِیک جور حرکت غِیراختِیارِی است.

روشن است که مابِین دست دراز کردن و کتاب را برداشتن با حرکت دست مرتعش که رعشه دارد فرق واضح است در جاِیِی که دست دراز مِی‌کنِیم و کتاب را برمِی‌دارِیم از روِی اختِیار و مبادِی اختِیارِی است ِیعنِی اول در فعل تصور فاِیده مِی‌کنِیم و بعد از آن با سنجش و فکر به فاِیده‌ِی کار تصدِیق مِی‌کنِیم با در نظر گرفتن ضررها و نفع‌هاِی آن و ترجِیح دادن فعل و در مرحله سوم مشوّق مؤکّد پِیدا مِی‌کنِیم و بعد از آن عزم و جزم براِیمان پِیدا مِی‌شود و در پاِیان تحرِیک عضلات صورت مِی‌گِیرد به سوِی انجام فعل که اِین پنچ چِیز را مِی‌گوِیند مبادِی