وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥ - تزیین شیطان از زبان هدهد

داده و آن را آن طور زِینت و زِیور نموده که آنان را از راه و عبادت خدا باز داشته است.

حرف «فا» در فَصَدّهم در اصطلاح ادبا، سببِیّت است و ترتِیب بدون مهلت را افاده مِی‌کند ِیعنِی تزِیِین شِیطان سبب شد که فرِیب‌خوردگان را از عبادت و راه خدا باز دارد و اِین اثرِی بود که بر اِین کار مترتّب شد که اِین اثرِی قهرِی و جداِیِی‌ناپذِیر از اغواء و تزِیِین شِیطان است و گاهِی از اِین «فا» به فاء تفرِیع ِیا نتِیجه نِیز تعبِیر مِی‌شود.

«فهم لا ِیهتدون» آن‌ها در نتِیجه‌ِی تزِیِین و اغواء شِیطان و دورِی از راه راست، هداِیت نمِی‌شوند زِیرا تا وقتِی خود را گمراه نِیابند درصدد اصلاح خود بر نمِی‌آِیند و هداِیت‌شونده نِیستند.

)زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ(

هدهد که پرنده‌اِی هوشِیار است به زِیرکِی پِی‌برد[١] علت خورشِیدپرستِی قوم سبأ تزِیِین و آراِیش شِیطان است که امر باطلِی را آن‌چنان جلوه و زِیور مِی‌دهد که انسان آن را حق بپندارد و فرِیب بخورد. هدهد خِیلِی عاقل‌تر از ما بوده که رمز مطلب را فهمِید و دانست که سبب انحراف در عبادت و پرستش، تزِیِین و تسوِیل شِیطان است که خداوند در قرآن آن را صحّه مِی‌گذارد و از زبان هدهد نقل مِی‌کند.

[١]. در تفسِیر عِیاشِی رواِیت شده ابوحنِیفه از امام صادقC پرسِید چگونه حضرت سلِیمان هدهد را از بِین مرغان از حالش جوِیا شد؟ حضرت فرمود: او آب را در شکم زمِین چنان مِی‌بِیند که شما آب را در آبگِینه. ابوحنِیفه چون اِین را شنِید خندِید. حضرت فرمود: چرا مِی‌خندِی؟ گفت: اگر هدهد آب را در شکم زمِین مِی‌بِیند چرا دام را بر روِی خاک نمِی‌بِیند تا گرفتار نشود؟ حضرت فرمود: اِی نعمان مگر ندانستِی که اذا جاء القدر اغشِی البصر، وقتِی تقدِیر الهِی آمد دِیده کور و نابِینا شود.