جاِی اولِیش که به آن مِی‌گوِیند ِیقظه (بِیدارِی) و به اعتبار اِین که جنب و جوش بِیشترِی پِیدا مِی‌کند به آن مِی‌گوِیند بعث ِیعنِی برانگِیختن. با توجه به اِین مقاِیسه آن حالتِی که به نبِیّ عطا مِی‌شد که به واسطه آن حال، در مقام اِین برمِی‌آِید که سخن خدا را به مردم ابلاغ کند و مردم را بِیدار کند آن حال را اسمش را گذاشته‌اند «بعث» معلوم مِی‌شود غِیر از نبِی ِیعنِی غِیر آن کسانِی که اِین حال را دارند که با عالم غِیب در ارتباطند ولو صد مقابل شِیخ‌الرئِیس هم علم داشته باشند، آن‌ها در خوابند و پِیامبر بِیدار است و در حال بعث. بنابراِین، اِین حال نبوت و حال وحِی را که انبِیا پِیدا مِی‌کنند به حکم قرآن ِیک حال خاص است که وَراِی آن علم‌هاِی عادِّی است براِی اِین نکته است که قرآن اسمش را مِی‌گذارد «بعث» ) بَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ ( معلوم مِی‌شود غِیر پِیامبران هر قدر علم داشته باشند مبعوث نِیستند به اصطلاح آن دِید‌ها براِیشان حاصل نِیست آن وقت چطور مِی‌شود ما بِیاِیِیم و بگوِیِیم که وحِی از نسخ غرِیزه است. با اِین که غرِیزه در رتبه پاِیِین‌تر از اِین احساسات عقلِی و فکرِی است در صورتِی که اِین حالِی که انبِیا پِیدا مِی‌کند همان‌طورِی که عرض کردم بالاتر از اِین حرف‌هاست. اِین است که اِین اشکال اساسِی به حرف آقاِی اقبال هست حالا ببِینِید غرِیزه همان طورِی که خود آقاِی اقبال توجه دارد و آقاِی مطهرِی تذکر مِی‌دهند، ِیک خاصِیت صددرصد طبِیعِی و غِیراکتسابِی است و ناآگاهانه و نازل‌تر از حس و عقل که قانون خلقت در مراحل اول حِیاتِی حِیوان و حشرات و پاِیِین‌تر از حشرات، در حِیوانات قرار داده است که با رشد هداِیت‌هاِی درجه‌ِی بالاتر ِیعنِی حس و عقل، غرِیزه ضعِیف مِی‌شود و فروکش مِی‌کند.

مقاِیسه عقل، فکر، غرِیزه‌ِی انسان با حِیوانات

آقاِی مطهرِی ِیک شاهدِی مِی‌آورند که مثلاً انسان از نظر عقل و فکر از همه حِیوانات قوِی‌تر است ولِی از نظر احساسات خِیلِی ضعِیف‌تر است مثل مورچه که با