وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٠ - ادراک شهودی و حضوری نوعی علم است

به همِین دلِیل است که حضرت علِیC فرمود:

«لم اعبد ربّاً لم اره؛ خداِیِی را که ندِیده باشم عبادت نمِی‌کنم». آن‌گاه خود حضرت مِی‌فرماِید که «لا تدرکه العِیون بمشاهدة العِیان و لِیکن تدرکه القلوب بحقاِیق الاِیمان[١]؛ چشم‌ها هِیچ‌گاه نمِی‌توانند خداوند را به طور آشکار ببِینند بلکه اِین قلب‌ها هستند که مِی‌توانند با حقاِیق اِیمان او را درک کنند».

بر اِین اساس اِین که انسان با قلبش حق را مشاهده کند حقِیقتاً نوعِی رؤِیت است و لذا مفهوم «مشاهده قلبِی» براِی لفظ «دِیدن» و «رؤِیت» مجاز و استعمال لفظ در غِیر ما وضع له نِیست.

شدت و ضعف در علم

موضوع بحث در اِین قسمت آن است که وقتِی مِی‌گوِیِیم علم شدّت و ضعف دارد و شدت و ضعفش هم در خود علم است قطع نظر از اِین است که قوه‌ِی وهم داخله کند ِیا مداخله نکند. اِین شدت و ضعف از آن‌جا ناشِی مِی‌شود که اگر علم از راه فکر و استدلال و مانند اِین‌ها حاصل شود اِین مرتبه ضعِیف علم است و اگر چنان‌چه علم به مشاهده عِینِی رسِید، اِین چنِین علمِی مِی‌شود علم قوِی.

ادراک شهودِی و حضورِی نوعِی علم است

براِی تأِیِید بحث از نظر تفسِیرِی هم مِی‌توان به آِیات و رواِیات مربوطه تمسک نموده و بگوِیِیم که علم شهودِی و حضورِی هم نوعِی علم است. با اِین

[١]. نهج‌البلاغه، خطبۀ ١٧٩.