وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨١ - علم حضوری از دیدگاه قرآن کریم

شدت و ضعف علوم؛ «ِیافتن» و «دانستن»

و اما بِین علم حصولِی و علم شهودِی تفاوت هست به طورِی که علم فکرِی و حصولِی «علم‌الِیقِین» است و علم حضورِی و شهودِی «عِین‌الِیقِین» علم حضورِی اصل عِین است و عِین عبارتست از خارجِیت.

تفاوتِی که در علوم و ادراکات است از آن جهت است که اگر علم از نوع حصولِی و فکرِی باشد اِین «دانستن» است ولِی اگر علم از نوع حضورِی و وجدانِی باشد اِین «ِیافتن» است. «دانستن» نوعِی «ِیافتن» است اما ِیافتنِی است ضعِیف؛ در مقابل علم وجدانِی و شهودِی که ِیافتنِی است قوِی، از آن رو که خود معلوم را در پِیش خود حاضر مِی‌ِیابِیم.

بنابراِین شدت و ضعف علوم، تنها از ناحِیه‌ِی «علم حصولِی» و «علم حضورِی» است که قابل تصور است.

علم حضورِی از دِیدگاه قرآن کرِیم

اِین گونه مباحث و مطالب در زمره‌ِی بحث‌هاِی عقلِی و فلسفِی قرار مِی‌گِیرد. اما سؤالِی که در اِین‌جا قابل طرح است اِین است که ما از حِیث «بحث‌هاِی تفسِیرِی» چگونه مِی‌توانِیم اِین مطلب را اثبات کنِیم که «علم حضورِی» در آِیات قرآن کرِیم نِیز بِیان شده است؟ علمِی که به واسطه آن خود معلوم را «بِیابِیم» نه اِین که معلوم را «بدانِیم» و ادراک کنِیم. آِیا چنِین علمِی را قرآن و آِیات الهِی نشان مِی‌دهد ِیا نشان نمِی‌دهد؟

اهل فن مِی‌گوِیند آِیاتِی از قرآن که راجع به معراج پِیامبر اکرم٧ است مربوط است به علم حضورِی و مشاهدات عِینِی. از باب نمونه در سوره‌ِی نجم مِی‌فرماِید: