وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٧١ - صعود سخن پاکیزه با عمل صالح

)مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ([١]؛

«آن‌چه را آوردِید سحر است به راستِی خداوند به زودِی آن را باطل مِی‌کند».

دِید عمِیق و عقل چنِین حکمِی مِی‌کند اِین‌ها شواهدِی است بر عرض ما که احتمال دادِیم. ِیقِین داراِی درجات و مراتب نِیست. ِیقِین همان اعتقاد جازم و ثابت است منتهِی پرده‌هاِی اوهام و خاطرات نفسانِی و تماِیلات شِیطانِی ممکن است پرده‌پوشِی کنند و دانستنِی‌هاِی ِیقِینِی را از تأثِیر بِیندازند مثلاً شخص ِیقِین دارد آخرت و معاد هست اما باز گناه مِی‌کند و ِیا ِیقِین دارد ظلم قبِیح است (ما باز هم در اثر تماِیلات نفسانِی و حب جاه و مقام ستم مِی‌کند و اگر روزِی پرده‌هاِی اوهام کنار رفت شخص به خود مِی‌آِید و پشِیمان مِی‌شود اِین‌جاست که دانستنِی‌ها و ِیقِین و باور انسان اثر مِی‌کنند و او را به تصمِیم‌گِیرِی صحِیح و اعمال درست وا مِی‌دارند.

نتِیجه بحث‌هاِی گذشته اِین شد که طبق ِیک احتمال ِیقِین داراِی درجات و شدّت و ضعف است مانند نور چراغ که وقتِی فتِیله آن پاِیِین باشد نورش کم است و وقتِی فتِیله را بالا کشِیدِیم نورش بِیشتر مِی‌شود و ِیقِین ممکن است باتقوا و اِیمان افزاِیش پِیدا کند و به سر حدّ حق‌الِیقِین برسد.

احتمال دِیگر اِین که ِیقِین ِیک حالت نفسانِی ثابت و جازم است که با آن غاِیت نهائِی اشِیا درک مِی‌شود و مراتب ندارد و همان‌طور که در حدِیث مِی‌خوانِیم: «و بالِیقِین تدرک الغاِیة القُصوِی»[٢] اما در اثر بِی‌تقواِیِی و گراِیشات مادِی و طبع و طبِیعت زنگارِی بر صفحه دل انسان مِی‌نشِیند و مانع از تأثِیر علوم و دانستنِی‌هاِی وِی مِی‌شود و هر چه درجه اِیمان و تقوا بالا رود و قوه عاقله در

[١]. ِیونس / ٨١.

[٢]. خطبه ١٥٧، فراز ٥.