وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٥ - مراحل یقین

ابوبصِیر مِی‌گوِید گفتم فداِیت شوم حدّ توکل چِیست؟ فرمود: ِیقِین. گفتم: حد ِیقِین چِیست؟ فرمود اِین که با خدا از هِیچ چِیز نترسِی.

خواجه نصِیرالدِین طوسِی طبق نقل مجلسِی در بحارالانوار در کتاب اوصاف‌الاشراف فرموده:

«الِیقِین اعتقاد جازم مطابق للواقع ثابت لا ِیمکن زواله، و هو فِی الحقِیقه مؤلّف من علمِین، العلم بالعلوم و العلم بانّ خلاف ذلک العلم محال، و له مراتب: علم‌الِیقِین و عِین‌الِیقِین و حق‌الِیقِین[١]؛ ِیقِین همان اعتقاد ثابت، جازم و مطابق واقع است که زوال آن غِیرممکن است و در حقِیقت ِیقِین از دو علم تشکِیل ِیافته علم به معلوم و علم به اِین که خلاف آن علم، محال است و ِیقِین سه مرتبه دارد: ١. علم‌الِیقِین ٢- عِین‌الِیقِین ٣- حق‌الِیقِین».

مِی‌شود گفت مرحله اول از ِیقِین براِی عموم مردم است و مرحله دوم براِی پرهِیزکاران و مرحله سوم براِی خواص و مقرّبان که اولِیاء الهِی هستند.

مرحوم علامه حدِیثِی را نقل مِی‌کنند[٢] درباره آثار ِیقِین مِی‌فرماِیند:

«بعضِی اصحاب خدمت پِیامبر اکرم عرض کردند شنِیده‌اِیم بعضِی از ِیاران حضرت عِیسِیC روِی آب راه مِی‌رفتند؟»

حضرت فرمود:

«لوزاد ِیقِینه لمشِی علِی الهواء؛ اگر ِیقِین اِین شخص از اِین بِیشتر بود هر آِینه روِی هوا راه مِی‌رفت».

[١]. همان.

[٢]. المِیزان، ج ٦، ص ٢٠٠ ذِیل آِیه ١٠٥ سوره مائده.