جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٨٤ - روش هاى مقاومت مجيب در مقابل سائل

قدرت و عظمت است و در پذيرش حق دشمنى مى‌ورزد، خوددارى كند[١].

١٩ - هر كدام از اهل جدل و مناظره در امنيت و آزادى و صحّت و سلامتى باشند و جوّ خوف و وحشت از لحاظ بحث و گفتگو نباشد، چون مجادله و مناظره صحيح براى به دست آوردن حكم خدا در حادثه مى‌باشد.

٢٠ - طرفين در كمال آرامش و دور از غضب باشند و اعتدال طبع لازم است همانطور كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم فرمودند: در حال غضب قضاوت نكنيد.

آموزش آداب و روش مناظره و جدل به مجيب

مجيب براى حفظ و دفاع از انديشه و عقيده خود علاوه بر آداب عمومىِ مناظره و جدل، چون كارش خيلى دشوار است و در موضع دفاع از عقيده در مقابل مهاجم (سائل) مى‌باشد ناچار است روش‌هاى مقاومت در مقابل تهاجمِ سائل را به كار گيرد كه عبارتند از: «التفات»، «اِشغال و اِرباك»، «اعتراف غير صريح»، «اعتراف صريح و آشكار»، «توريه» و «مناقشه در ملازمه».

روش هاى مقاومت مجيب در مقابل سائل

١ - روش التفات

مجيب توجه لازم به سائل داشته باشد و بكوشد با تكيه بر كلام او جريان مناظره و مجادله را برعكس كند يعنى با طرح سؤالات متعدد از سائل، خود را در موضع سؤال و تهاجم و او را در موضع دفاع، قرار دهد تا بر جوّ جلسه غلبه كند و بتواند اختيار مناظره و مجادله را در دست گيرد كه اين روش را اصطلاحاً التفات مى‌گويند.

[١]- براى توضيح بيشتر به ص ٤٠٧ به بعد كتاب المنطق مرحوم مظّفر مراجعه كنيد.