جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٧٩ - آداب مشترك بين طرفين در جدل و مناظره

بخش هفتم آداب جدل

آداب مشترك بين طرفين در جدل و مناظره

در فن جدل و مناظره كه معمولاً طرفين آن سائل و مجيب (سؤال كننده و جواب دهنده) هستند بايد نكاتى رعايت شود تا مجادل و مناظره كننده به هدف خود برسد.

[١] - هر كدام بكوشد سخن را مناسب با فهم و درك ديگرى بيان كند و از به كار بردن اصطلاحات سنگين خوددارى كند. و به اصطلاح به مقتضاى حال مخاطب سخن بگويد و هر كجا لازم شد به اجمال و هر كجا لازم شد به تفصيل سخن بگويد و وقتى مخاطب حالت انكار به خود گرفته براى الزام او تأكيد و پافشارى كند. قرآن كريم مى‌فرمايد:

١ - (وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً)١ آنها را موعظه كن و با گفتار رسا با آنها سخن بگو.

[٢] - (وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاّ بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ‌)٢ و ما هيچ رسولى را در ميان قومى نفرستاديم مگر به زبان آن قوم تا معارف و احكام الهى را براى آنان بيان كنند.

از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم روايت شده: «نَحْنُ الُمجادِلون فى دينِ اللّه عَلى لسانِ سبْعِينَ نبياً».[٣]

ما پيامبران در راه حفظ دين و معارف الهى و تبليغ آن با زبان هفتاد پيامبر با مردم

[١]- سورۀ نساء، آيۀ ٦٣.

[٢]- سورۀ ابراهيم، آيۀ ٤.

[٣]- تفسير نورالثقلين، ج ٣، ص ٩٤.