جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٦٢ - ١ - حكمت و موارد آن در قرآن
بخش پنجم راههاى دعوت در قرآن
(اُدْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ اَلْمَوْعِظَةِ اَلْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ)[١] رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم به دستور خداوند در قرآن مجيد موظف شده مردم را بر اساس سه اصل اساسى دعوت به دين نمايد:
١ - سخنان حكيمانه و مستدل و منطقى
[٢] - موعظههاى حسنه و پند واندرزهاى مفيد و سودمند
٣ - از راه مناظره و مجادله احسن كه خالى از برترىجويى و مِراء و خصومت باشد.
نكته: خداوند در مورد حكمت و موعظه به پيامبرمىفرمايد به وسيلۀ آن دو مردم را به راه پروردگارت دعوت كن و در تبليغ و ارشاد از اين دو عنصر اساسى استفاده كن اما در مورد جدل نمىفرمايد به وسيلۀ آن ابتداء مردم را به راه خدا دعوت كن بلكه مىفرمايد اگر آنان باتوبه جدال و منازعه پرداختند، با آنها به بهترين راه مجادله كن يعنى جدل يك ابزار دفاعى است كه براى دفع افكار مخالفين، بعنوان مقابله به مثل به كار مىرود و شيوه ابتدايىِ دعوت نيست.
١ - حكمت و موارد آن در قرآن
راغب اصفهانى: «اَلحِكْمَة اِصابةُ الحَقِّ بِالْعِلم و الْعَقل»٢. حكمت رسيدن به حق و حقيقت است به وسيله علم و دانش و عقل و انديشه، لذا مطالب حكيمانه به
[١]- سورۀ نحل، آيۀ ١٢٥.
[٢]- مفردات، راغب اصفهانى/ ١٢٦.