جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ١١٠ - ٤ - اَلاِسجال
كثرت دشمن و قلّت مسلمانان، رو به قبله كرد و گفت: «اَللّهمَ أَنجِزْ ماوَعدْتَنى»، خدايا آنچه را به من وعده دادهاى از پيروزى، برآورده كن. خداوندا اگر اين جماعت مسلمانان را هلاك كنى بعد از آن در زمين عبادت نمىشوى و پيوسته با خدا سخن گفت در حالى كه دو دستش را به طرف بالا برده بود، تا اينكه عباى حضرت از دوش او افتاد، بعد از اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم اخذ به وعده خداوند نمود. و عرض كرد خدايا آنچه را به من وعده دادهاى برآورده كن. خداوند آيۀ فوق را نازل فرمود.[١]
در دعاى ابو حمزه ثمالى، امام سجاد عليه السلام اخذ به وعده خداوند مىكند و عرض مىنمايد: (... أَللّهُمَّ أَنْتَ الْقائِلُ وَ قَوْلُكَ حَقٌّ وَ وَعْدُكَ صِدْقٌ: «وَ سْئَلُوا اَللّهَ مِنْ فَضْلِهِ،[٢]إِنَّهُ كانَ بِكُمْ رَحِيماً) [٣]وَلَيْسَ مِنْ صِفاتِكَ يا سَيِّدىٖ أَنْ تَأْمُرَ بِالسُّئوالِ وَ تَمْنَعُ الْعَطيَّةَ...»، خدايا تو گويندهاى و گفتارت حق و وعدهات راست است كه فرمودى از فضل خدا درخواست كنيد، به راستى كه خدا نسبت به شما مهربان است، اى آقاى من چنين صفتى ندارى كه امر به درخواست كنى و از بخشش دريغ نمايى.
اميرالمؤمنين عليه السلام: در دعاى كميل به طريق اِسجال به خداوند عرض مىكند «فَإِنَّكَ قَضَيْتَ عَلى عِبادِكَ بِعِبادَتَكَ وَاَمَرْتَهُم بِدُعائِكَ وَضَمِنْتَ لَهُمُ الْإجابَةَ فَاِلَيْكَ يا رَبّ نَصَبْتُ وَجْهي وَاِلَيْكَ يا رَبِّ مَدَدْتُ يَدي فَبِعَزَّتِكَ اسْتَجِبْ لى دُعائِى وَبَلّغْني مُناىَ وَلا تَقْطَعْ مِنْ فَضْلِكَ رَجائِي...»
پس به درستى كه تو فرمان دادى به بندگانت به عبادت و ستايش خود و آنان را فرمان دادى به خواندنت و اجابت را برايشان ضمانت كردى پس بسوى تو اى پروردگارم روى آوردم و بسويت دست دراز كردم پس به عزّتت قسم دعايم را مستجاب كن و مرا به آرزويم برسان و اميدم را از فضل و كرمت قطع مكن. تعبيرِ
[١]- مجمعالبيان، ج ٩، ص ٥٢٥.
[٢]- سوره نساء، اواخر آيه ٣٢.
[٣]- سوره نساء، آخر آيه ٢٩.