جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٦٠ - اقسام مِراء و ستيزهجوئى در كلام امام حسين
سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ»[١] مىگويند: (او بدروغ اين (قرآن) را به خدا نسبت داده و ساختگى است؟ بگو اگر راست مىگوئيد شما هم ده سوره ساختگى همانند اين قرآن بياوريد خداوند راضى شده آنها ده سورهاى كه در آن شباهتى با قرآن است هر چند كذب و افترا باشد بياورند)[٢] آرى افساد و تخريب بمراتب آسانتر از ساختن و آباد كردن است و بعضى هنرشان فقط در افساد است آن هم نه از راه دليل و برهان بلكه از راه ايجاد شبهه و سست كردن پايههاى اعتقادى ديگران.
اقسام مِراء و ستيزهجوئى در كلام امام حسين عليه السلام
امام حسين عليه السلام: «المِراء لا يَخْلُوا مَنْ أَرْبَعَة أَوجُهٍ: اِمّا اَن تَتمارى أَنْتَ وَصاحِبُكَ فيٖما تَعْلامانِ، فَقَدْ تَرَكْتُما بِذلِكَ النَّصيٖحَةَ وَطَلَبْتَُما الفَضيٖحَةَ وَاَضَغْتُما ذلِكَ الْعِلَم اَو تَجْهَلانِهِ فَاَظَهَرْتما جَهْلاً وَخاصَمْتُما جَهْلاً و اِمّا تَعْلَمُهُ اَنْتَ فَظَلَمْتَ صاحِبَكَ بِطَلَبِ عَثَرتِهِ أَوْ يَعلَمُهُ صاحِبُكَ فَتَرَكْتَ حُرمَتَه وَلَمْ تَنْزِل مَنْزِلَتَهُ وَهذا كُلّه مُحالٌ. فَمَنْ اَنْصَفَ وَ قَبِل الحَقَّ وَتَرَكَ الْمُماراةَ فَقَدَ أَوثَقَ اِيمانَهُ وَ اَحْسَنَ صُحَبَة دِينِهِ وَصانَ عَقْلَهُ»[٣].
حضرت سيدالشهدا عليه السلام فرموده بحث و گفتگوهايى كه به مِراء (ستيزهجويى و خصومت) بكشد از چهار صورت خارج نسيت:
١ - يا شما و طرف گفتگويت به حق بودن مطلبِ مورد بحث آگاهيد با اين حال با يكديگر جدل مىكنيد در اين صورت شما با بحث و مجادله دوستى خود را ترك گفتهايد و خواستار رسوايى شدهايد و به علم خود اعتناء نكرده و آن را خوار شمردهايد.
[١]- هود/ ١٣.
[٢]- الذرّيعة الى مكارم الشريعة، راغب اصفهانى/ ١٢٧ تا ١٣٠، ترجمه وخلاصه باب ٣١ و ٣٢.
[٣]- مستدرك الوسائل، ج ٢/٩٨.