جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ١١ - پيشگفتار
پيشگفتار:
بسم اللّه الرحمن الرحيم
الحمدللّه رب العالمين و الصلاة و السلام على محمد خاتم النبيين وتمام عدة المرسلين و على آله الطيبين الطاهرين و اللعنة الدائمة على اعدائهم اجمعين منالآن الى قيام يوم الدين.
قال اللّه تبارك و تعالى: (اُدْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ اَلْمَوْعِظَةِ اَلْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ).[١]
اى پيامبر مردم را با حكمت (برهان) و پند و اندرز نيكو (خطابه) به راه پروردگارت دعوت كن و به بهترين شيوه با آنها مناظره كن، به تحقيق كه پروردگارت از همه داناتر است به كسانى كه از راهش گمراه شده و به كسانى كه هدايت يافتهاند.
به برهان و حكمت به پند و سخن بخوان بندگان را به آيين من
به نيكوترين سبك و راه و نَسَق بكن بحث و گفتار، در باب حق
خدا نيك داند كه از راه خود كه گمره گشت و كه گمره نشد[٢]
بايد توجه داشت كه براى جدل و مناظر شروط و آدابى است كه اگر طرف گفتگو آنها را به كار بگيرد به هدف خود مىرسد و الاّ اشتباه و اضطرابش زياد مىشود. از جمله اين كه دو طرف گفتگو نظير هم و در يك سطح باشند و در غير اين صورت
[١]- سورۀ نحل، آيۀ ١٢٥.
[٢]- قرآن منظوم، اميد مجد، ذيل آيۀ ١٢٥ سورۀ نحل.