جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٦٦ - ٢ - موعظه حسنه
٢ - موعظه حسنه
راه دومى را كه ذات اقدس الهى به رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم دستور داده و آن را خط مشى حضرت جهت دعوت مردم و ابلاغ دستورات اسلام قرار داده، موعظه حسنه است.
راغب اصفهانى: «اَلْوَعْظُ زَجرٌ مُقْتَرِنٌ بَتَخْوِيفٍ. قالَ الْخَليٖلُ هُوَ التَّذُكَّرُ بِالْخَيْرِ فيٖما يَرِقُّ لَهُ الْقَلْبُ»[١]. موعظه منع و باز داشتنى است كه در كنار آن ترساندن و تخويف باشد و خليل گفته موعظه تذكر به خير است در موردى كه قلب براى آن رقّت پيدا مىكند.
پدرى كه مىخواهد در محيط محدود خانواده فرزند خويش را در زمينه انتخاب رفيق، موعظه كند و اندرز دهد به وى مىگويد فرزند عزيزم، از همنشينى و رفاقت با افراد فاسد و گناهكار بپرهيز و با آنان رفت و آمد نكن چون رفيق بد از عوامل مهم انحراف آدمى از راه صحيح و صراط مستقيم است. رفيق بد ناخودآگاه در انسان تأثير مىگذارد و او را به راه فساد و تباهى مىكشاند. رفيق بد آدمى را به گناه آلوده مىسازد و مطرود جامعه مىنمايد و سرانجام موجب بدبختى و سيهروزى او مىشود. به قول شاعر:
تا توانى مىگريز از يار بد يار بد بدتر بود از مار بد
مار بد تنها همى بر جان زند يار بد بر جان و بر ايمان زند
واعظى كه مىخواهد در محيط وسيع و گسترده اجتماع، مردم را در زمينه خشم وغضب بيجا اندرز دهد و موعظه كند به آنان مىگويد غضب به منزله آتش خطرناكى است كه در باطن انسانِ خشمگين شعلهور مىشود و بايد سعى كنيد غضبناك نشويد و از تبادل سخنانى كه موجب خشم مىشود خوددارى كنيد و براى ارضاء غضب، سخنى نگوييد و كارى انجام ندهيد و اگر با ناراحتى و خشم به فعاليت بپردازيد به
[١]- مفردات، راغب/ ٥٦٥.