جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٤٥ - ٢ - قضاياى مقبوله
بودن دزدى و دروغ و... و زشتى كشتن حيوانات غيرخودى و موذى.
علل اعتقاد به قضاياى مشهوره
علت اعتقاد انسان به قضاياى مشهوره ٥ چيز است.
١ - فايده داشتن بحال مردم مانند خوبى عدل و بدى ظلم كه سبب فايده عمومى مورد اعتقاد همگان است.
٢ - اخلاق، مثل حمّيت، ننگ، حرص، دفاع از ناموس.
٣ - حالات و انفعالات درونى، مثل رأفت و رقت مانند نيكى رحم بر حيوانات و قبح آزار آنها بدون جهت.
٤ - عادات و سُنَنْ، مثل قبح كشتن حيوانات نزد مردم هند.
٥ - اَوّلى و ضرورى بودن قضايا كه در اولين مرحله به آنها تصديق مىشود.
قضاياى أَوَّليّه مثل اَلْكُلُّ أَعْظَمُ مِنَ الْجُزْءِ، وَامْتِناعُ اِجْتِماعِ وَارْتِفاعِ نَقِيضَيْنْ، كه جزء مشهورات نيز شمرده شده و داراى دو جهت هستند: ١ - جهت بديهى بودن كه به اين جهت داخل ضرورياتاند ٢ - مورد قبول و تصديق همه بودن و به اين جهت جزو مشهورات مىباشند.
قابل توجه است كه تقسيم قضاياى مشهوره در نظر مرحوم مظفر به شش قسم با توجه به اسباب شهرت است كه موجب پيدايش اين اقسام مىشوند و مرحوم بوعلى سينا فقط پنج قسم از علل پيدايش قضاياى مشهوره را ذكر فرموده و استقراء را ذكر نفرموده است.
٢ - قضاياى مقبوله
قضايايى است كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم يا وصى او يا حكما و دانشمندان گذشته و حال و كسانى كه اعتماد به صدق آنها داريم، گرفته مىشود زيرا گفتارشان مستند به وحى و الهام است و يا از آگاهى و عقل كامل برخوردارند و ما گفتارشان را به عنوان دليل يا