بانوى آب و آفتاب: طرحى نو در كتابشناسى حضرت زهرا (س) - سروقامت، حسين - الصفحة ٩٥ - «نيمه ازلى انسان كامل»/ آيتالله ناصر مكارم شيرازى؛ زهرا(س) برترين بانوى جهان

تفاوتهاى دو خطبه‌

با توجه به نكاتى كه نگارنده محترم در كتاب به آنها پرداخته است، در بحث تفاوتهاى دو خطبه مى‌توان اجمالًا به نكات زير اشاره نمود:

١. حضرت زهرا (س) خطبه اول را در حال سلامت، در مسجد پيامبر ٦ و با حضور مردان مهاجر و انصار ايراد فرمود اما خطبه دوم در بستر بيمارى و درون خانه در برابر زنان مهاجر و انصار ايراد شد.

٢. هر دو خطبه آهنگى رسا و كوبنده و قاطع دارند اما آهنگ خطبه دوم كوبنده‌تر و دردناك‌تر و غم‌انگيزتر است.

٣. در خطبه فدك تمام سخن از توحيد و مبدأ و معاد و فلسفه احكام و حوادث دوران بعثت پيامبر و بركات وجود او و مسئله غصب خلافت و سرنوشت آينده مسلمين است. ولى در خطبه دوم سخنان او فقط بر محور خلافت و امامت دور مى‌زند.[١]

نقد و نظر

محقَق است كه آنچه از انديشه و قلم صاحب نامى تراوش كند، براى مخاطب عام، لغزش‌ناپذير و تهى از نقص تلقى شده و براى مخاطب خاص با پذيرش درجاتى از تسامح، محتمل الخطا.

از اين رو بزرگان اهل قلم و خبرگان عرصه تفكر و انديشه همواره بايستى اين هر دو- صورى نگرى عوام و باريك بينى خواص- را مدّ نظر قرار داده و به‌عنوان يك اصل در نگارش خويش لحاظ نمايند.

از آنجا كه پرهياهوترين و حساس‌ترين مسائل بشرى به مقدسات انسان بازمى‌گردد، عالمان مسائل قدسى بيشترين مسئوليت را در هدايت قلم خويش بر عهده دارند.

[١]- خلاصه مباحث صفحات ٢١١ تا ٢١٥ كتاب.