بانوى آب و آفتاب: طرحى نو در كتابشناسى حضرت زهرا (س) - سروقامت، حسين - الصفحة ١٦١ - «فاطمه(س) از آغاز تا انجام»/ سيد محمد كاظم قزوينى؛ فاطمهالزهرا(س) از ولادت تا شهادت، ترجمه حسينفريدونى
اشكال ديگر عدم ذكر منبع و مأخذ در شناسايى روايات است.
به عنوان مثال در اثر حاضر به روايتى از رسول اكرم اشاره شده كه حضرت فرمودهاند: دين اسلام فقط به وسيله دو عامل برپاى ايستاد و قوام يافت: شمشير على ٧ و مال خديجه.[١]
براى اين حديث، علاوه بر خدشهاى كه در دلالت آن مىتوان وارد كرد، سندى در كتاب يافت نشد.
همچنين در روايتى سخنان حضرت زهرا با خليفه اول، ابوبكر، نقل شده كه منبع و مأخذ ندارد.[٢]
از اين قبيل روايات به وفور در كتاب آمده است.[٣]
در برخى از بخشهاى كتاب، نام كتاب مرجع آمده اما به جلد و صفحه آن اشاره نشده است. نظير رواياتى كه در باب تولد حضرت فاطمه (س) از كتب كافى مرحوم كلينى، مناقب ابن شهر آشوب، بحار الانوار مرحوم مجلسى، روضة الواعظين فتّال نيشابورى، اقبال الاعمال سيد بن طاووس، مصباح كفعمى، مصباحين و دلائل الامامة محمد بن جرير طبرى آمده است.[٤]
از اينها كه بگذريم دستهبندى منابع و مآخذ به صورت روشن و واضح انجام نشده است. گاهى در متن به منبع اشاره شده، گاهى به
[١]- ص ٤٣ كتاب.
[٢]- بند دوم از ص ٣١٢ كتاب.
[٣]- به عنوان مثال در ص ٣٦ و ٣٧ روايات متعددى آمده و با پاورقى ٢١ و ٢٢ و ٢٣ مشخص گرديدهاند. آنها جملگى فاقد منبع و مأخذ هستند و در پىنوشتهاى آنان تنها متن عربى آمده است. يا در صفحات ٤١٤، ٤١٥، ٤١٦، ٤١٩، ٤٢٠ و ... بيان خطبه حضرت زهرا س اشاره به نسخه ديگرى شده كه مشخص نيست كدام نسخه مقصود و اعتبار آن تا چه حد است. همچنين در متن به مواردى برمىخوريم كه نويسنده آيه شريفهاى از آيات قرآن را يادآور مىشود و در پىنوشت ترجمه آن را هم بيان مىكند اما به نام سوره و شماره آيه اشارهاى نمىنمايد. نظير آيه شريفه ١٠٣ از سوره انعام؛« لا تُدْرِكُهُ الْابْصارُ ...» كه در ص ٣٤٧ كتاب بيان شده است.
[٤]- صص ٥٨ و ٥٩ كتاب.