آرام‌بخش دل داغديدگان (ترجمه مُسكّن الفؤاد شهيد ثاني) - جناتي، حسين - الصفحة ٢١٢ - فصل

يعنى اظهار نيرومندى در برابر دشمنان نيكو است ولى در برابر دوست زشت است، در نزد دوست اظهار عجز نيكو است و اظهار نيرومندى بد است. به همين جهت است كه اهل حقيقت گفته‌اند:

صبر براى عوام مردم از مشكل‌ترين منزل‌ها است و وحشتناك‌ترين منزل‌ها در طريق محبت و زشت‌ترين منازل در راه توحيد است.

اما اين كه صبر براى عامه مردم مشكل است براى اين كه شخص عامى خود را به رياضت و سختى تمرين نداده است و خويشتن را به صبر و استقامت در برابر بلا نيازموده و نفس را به سركوبى عادت نداده است لذا طاقت تحمل بلا را ندارد و از اهل محبت نشده است كه از بلا لذت ببرد. و هر گاه خدا او را به بلا امتحان كند چون او در مقام نفس و خواهش‌هاى نفسانى است بلا را نمى‌تواند تحمل كند و جزع و فزع بر او غلبه مى‌كند و خويشتن دارى بر او دشوار مى‌شود و نمى‌تواند خودش را كنترل كند زيرا آرامش قلب ندارد.

اما اين كه صبر براى عوام از وحشتناك‌ترين منازل محبت است براى اين است كه لازمه محبت مأنوس شدن با محبوب و خاص محبوب گشتن است. به عبارت ديگر بلا را يكى از الطاف خاصه محبوب محسوب مى‌دارد، در صورتى كه لازمه صبر همان طور كه قبلا گفته شد ناخرسندى از بلا است. بنا بر اين صبر و محبت با يك ديگر منافات دارند و ضد يك ديگرند.

و اما اين كه صبر براى عوام از زشت‌ترين منازل راه توحيد است براى اين است كه شخص صابر مدعى قوّت و ثبات است و ادعاى‌