آرام‌بخش دل داغديدگان (ترجمه مُسكّن الفؤاد شهيد ثاني) - جناتي، حسين - الصفحة ٢١٣ - فصل

قوّت و ثبات از خواسته‌هاى نفس است، در صورتى كه لازمه توحيد فناى نفس است، نه اظهار قوّت و ثبات آن، پس از زشت‌ترين منكرات است براى اين كه اثبات نفس در طريق توحيد از قبيح‌ترين زشتى‌ها است بلكه رضا با آن همه قدر و عظمت و بلندى رتبه‌اش نزد اهل تحقيق در توحيد از اوايل راههاى توحيد است. براى اين كه روش اهل تحقيق در توحيد، اين است كه ذات خود را فنا مى‌كنند در صورتى كه رضا، فناى اراده است در اراده حق تعالى و توقف صادقانه در برابر اراده او است. يعنى اهل رضا در برابر اراده حق تعالى اراده‌اى ندارند و هر چه را خدا بخواهد همان را مى‌خواهند.

«پسندند آنچه را جانان پسندند» در حالى كه فناى صفت قبل از فناى ذات است، يعنى تسليم اراده خدا بودن قبل از فناى خود در خدا است.

بنا بر اين رضا با آن عظمتش اولين منزل توحيد است كه اراده خود را فنا در اراده خدا مى‌كند و در منازل بعد خودش را فناى در خدا مى‌سازد[١].

با اين بيان معلوم گرديد كه بين صبر و رضا فاصله زيادى است.

[١] - معنى فنا در خدا يكى شدن با خدا نيست كما اين كه عده‌اى چنين گمان كرده‌اند بلكه معنى‌اش اين است خدا را بدون تكليف ببينند نه مثل آن كه عده‌اى مى‌گويند هر چه جز اوست از اوست. پس همه يكى است بلكه هم چنان كه به نور تجلى حق تعالى بينا مى‌شود غير او را نبيند.