درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٤ - حديث اول توحيد از اصول كافى

چه آنكه كثرت معلومات بر تقدير كثرت عددى لا محاله بطور حلول خواهد بود كه ساحت قدس منزه از عروض و حلول و اينكه محل صورتهاى علمى قرار بگيرد.

و يا بطور صورتهاى علمى و جزء ذات كبريائى باشد يا اينكه ذات او متقوم بمعلومات و معلولات و آفريده‌هاى خود باشد كه فرض محال و باطل است از جمله مفاسد آن تركيب ذات قدس از عوارض خواهد شد.

و از نظر توحيد صفات و افعال بطور صحيح آنست كه معلومات و مخلوقات كبريائى بوجودات نورى آنها موجود واحد و بسيط نهايت بساطت است و اعلى و اوسع از وجودات عقلى و نفسانى و طبيعى و مادى و خيالى خواهد بود كه هر موجود و معلومى بر حسب مقامات مختلف خواهد بود از نظر اينكه براى اشياء مواطن چندى است و هر يك از مواطن خصوصياتى دارد كه مواطن ديگر فاقد آن خصوصيات است هم چنان كه بطور بداهت در باره موجودات عقلانى و نفسانى و خيالى و طبيعى تفاوت غير قابل اشتراكى خواهند داشت.

سر و حقيقت آنست كه علم ساحت كبريائى از پرتو ذات و علم بنور ذات قدس است كه موجودات در اثر پرتو آن از ظلمت و تيره‌گى نيستى خارج مى‌شوند بدون اينكه احساس نمايند و نور هستى و فيض وجود رابطه‌اى است كه موجودات را بصحنه هستى در مى‌آورد.

هم چنان كه آيه (رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌) ناظر باين حقيقت است كه از جمله آثار و فيوضات كبريائى آنست كه هر ذره و پديده‌اى را از بسط و پرتو وجود بهرمند مى‌فرمايد و از طريق وسائط غيبى و عوامل طبيعى همان موجود و آفريده را بسوى كمال منظور هدايت فرمايد و سوق دهد و همه ظهورى از فعل و اثر كبريائى و خلق و آفرينش او است.

نتيجه اينكه ذات كبريائى است كه مكمن غيب حقيقى و منشأ و منبع و ظهور