درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٣١
همچنان كه صنايع نيز اين چنين است آغاز عملى را انجام ميدهد با دشوارى و بطور حال و خطور ولى پس از تكرار آن عمل بصورت روان و ملكه در مىآيد بسيار بسهولت آن صنعت و حرفه از شخص استاد و ماهر صادر خواهد شد و بدون زحمت و تروى و فكر حرفه خود را انجام ميدهد.
خلاصه هر يك از حالات نيك و بد و صالح و طالح انسانى در اثر تكرار و مداومت قابل شدت و بصورت ملكه درمىآيد يعنى روح مالك آن مىشود و بدون فكر و تروى آن را با كمال قدرت انجام ميدهد از نظر اينكه صورت روح و روان است.
و چنانچه براى نفوس بشرى اين گونه تحولات نبود باينكه در اثر ممارست بعملى و يا بحرفهاى مالك آن عمل و آن حرفه نمىشد هر آينه هيچ حرفه و صنعتى براى بشر ميسر نبود.
بهمين قياس امور اعتقادى مانند ايمان و تقوى در اثر ملازمت با اعمال صالحه ايمان و نيروى خداشناسى ملكه اهل ايمان خواهد شد و فطرت خدا داده او بعرصه ظهور خواهد در آمد و در اثر ممارست بافعال اختيارى خير و اعمال صالحه ملكات فاضله علمى و عملى و خلقى كسب خواهد نمود زيرا همه افعال اختيارى و حركات ارادى بشر صالح و يا طالح نيك و بد كه از روان و درون انسان از طريقه جوارح صادر مىشود و در آن محفوظ و ضبط خواهد شد فرشتگان مقرب و كاتبين همه افعال اختيارى و حركات ارادى بشر را ضبط مينمايند.
با توجه باين نكته كه شهود و احاطه فرشتگان مقرب كاتبين اعمال خير و شر بشر بطور انفعال نخواهد بود بلكه موجودات قدسى از جمله فرشتگان علوم و احاطه آنان هرگز حصولى و انفعال از خارج نخواهد بود بلكه در اثر احاطه بملكوت اعمال افراد بشر خواهد بود و بطور حضورى است و در اين باره در اوايل كتاب بطور اختصار اشاره شد.