درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤١ - حديث اول توحيد از اصول كافى
هستند وجود تكرار و تعددپذير نخواهد بود جز از خارج از وجود و آن عدم است و چون ماهيات و معانى تابع وجود هستند.
در نتيجه اين كه تعدد وجود موجودات امكانى در اثر اعدام و نقايص و نواقص آنها است و چون واجب الوجود محض حقيقت و صرف وجود و بسيط حقيقى است وابسته اصل و ريشه موجودات خواهد بود و همه آنها در اثر نقص و ماهيت آنها ربط محض بساحت او خواهند بود.
از جمله اقوالى كه در باره علم ساحت كبريائى بر عوالم و موجودات امكانى گفته شده آنست كه صورت هر يك از پديدهها و موجودات در ذات قدس مرتسم است اين نظر مورد انتقاد است بجهاتى از جمله كثرت در ساحت قدس صورت گرفته و نيز منظور از ارتسام صورت علمى حاصل از موجودات است و در ساحت او حصول و انفعال مفهوم ندارد بلكه در باره موجودات مجرده از ماديت بطور كلى علم حصولى صورت نمىگيرد بلكه علم حضورى و ايجادى خواهد بود نه حصولى و انتقالى و ديگر ارتسام بر تقدير تحقق و وجود خارجى موجودات است و نسبت به قبل از ايجاد ارتسام مفهوم ندارد.
و از جمله اقوال حضور ذوات موجودات مجرده در ذات قدس است.
اين نظر نيز بجهاتى مورد انتقاد است از جمله عروض كثرت صورتهاى علمى در ساحت قدس است با اين كه از كثرت و تعدد منزه است و نيز در باره موجودات مادى و جسمانى كه قابليت شهودى را از نظر ماديت ندارند و بفرض صحت بايد بوجودات مجرده و صورت علمى آنها باشد و اعتراضات ديگر كه اشاره شد.
از جمله اقوال علم ساحت كبريائى بذات خود عين ذات قدس است و علم بموجودات عبارت از وجود عقل اول و صورت قائم بآنها است.
اين نيز مورد انتقاد است كه لازم آن آنست كه ذات كبريائى فاقد علم و احاطه