درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٢٤ - حديث ٧ از اصول كافى
قوله (ع): و لا لغوب دخل عليه في خلق ما خلق لديه:
بيان تنزيه ساحت كبريائى است از عوارض و چگونگى باينكه ايجاد و خلق موجودات جهان كه مظهر همه صفات است بر اساس حركت و نيروى جسمانى نيست تا اينكه مواجه با عوارضى گردد بلكه فعل او صدور اراده قاهره است كه بطور تمثل بجمله كن ايجاد تعبير مىشود كه بمجرد اراده مراد و خواسته بطور اطلاق و بدون شرط و قيد بوجود خواهد آمد و هيچ فعلى و يا اراده و يا رعايت حكمت نيز وساطت نخواهد داشت زيرا ساحت كبريائى فاعل و موجد است از هر سو و مراد و تحقق آن در خارج از سوى ديگر است.
بالاخره همه آثار صفات كبريائى از ذات قدس منبعث مىشود بدون اينكه امر ديگرى وساطت داشته باشد هم چنان كه اراده و مشيت بر حسب دقت وساطت ندارند و از نظر تقريب بذهن و بيان حقيقت و تمثل گفته مىشود هر چه را اراده فرمايد بدون تأخير بوجود خواهد آمد و اراده نيز وساطت ندارد زيرا نقص لازم مىآيد ولى عقل و خرد بموجود خارجى توجه نموده آن را تحليل مىنمايد باينكه خلقت آن در اثر اراده قاهره كبريائى است.
و در حقيقت ذات كبريائى است و موجودات خارجى بدون هيچ واسطهاى و شرايط بىشمار كه مقتضاى نظام طبع است همه از شئون و لوازم تشخص موجود است.
قوله (ع) ابتدأ ما اراد ابتدائه و إنشاء ما اراد انشائه:
بيان اتقان و بداعت صنع و افعال كبريائى است كه هر چه را اراده فرمايد از نظر اينكه فاعليت و قهر اوتام و فوق تمام است بيدرنگ تحقق مىيابد و هرگز تخلف از اراده و علم او نخواهد داشت.
بعبارت ديگر اراده و علم بصلاح نظام با تحقق مراد در خارج متحد است