روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ٧٣ - ادب ايثار

امام باقر (ع) در تفسير آيات سوره «هل أتى»: «و خوردنى را، با وجود دوست داشتن آن، اطعام مى‌كنند»، يعنى با وجود ميل و علاقه خودشان به آن غذا، آن را به «بينوايى» از بينوايان مسلمان و «يتيمى» از يتيمان مسلمان و «اسيرى» از اسيران مشرك ايثار مى‌كنند، و چون خوراكشان بدهند، مى‌گويند: «جز اين نيست كه ما، شما را فقط براى خدا اطعام مى‌كنيم و از شما هيچ پاداش و سپاسى نمى‌خواهيم».

امام (ع) فرمود: «به خدا سوگند، آنان، اين سخن را به اطعام‌شدگان اظهار نداشتند، بلكه در دلشان نهفته داشتند؛ و خداوند، از ضمير ايشان خبر داد كه اينان [در دل‌] مى‌گويند: «ما از شما پاداشى كه اين كارِ ما را جبران كنيد يا سپاسى كه ما را به سبب اين كارمان بستاييد، نمى‌خواهيم؛ بلكه فقط براى خدا و براى كسب ثواب او، شما را اطعام مى‌كنيم».[١]

همچنين ايثاركننده نه با ترشرويى، بلكه با روى خوش بايد بخشش كند و نيز در اين ايثار مانند احسان‌هاى ديگر، بايد از نزديك‌ترين كسان آغاز كند. پذيرفته نيست كه خويشان انسان گرسنه باشند و او غذايش را به همسايگان بخشد، مگر آنكه خانواده از چنان رشدى برخوردار باشند كه آنان نيز خود با كمال رغبت، غذايشان را ايثار كنند، مانند آنچه در صدر اسلام و در خانواده على و فاطمه (عليهماالسلام) رخ داد.

[١]. دانش‌نامه قرآن و حديث، ج ١، ص ١٥١، ح ٤٦ باب« ايثار».