روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٨٦ - افراد شايسته رابطه علمى

از آنچه از علوم راهنماى واقع، تعليم شده‌اى به من بياموزى؟». روشن است كه قصد موسى (ع) از اين ارتباط علمى، فراگيرى چيزهايى است كه به كار راهيابى در زندگى‌اش بيايد و او را به واقعيت هستى و زندگى و هدف اصلى‌اش رهنمون كند. موسى (ع) پيامبر بود، اما باز در پى آن بود كه آگاهى‌هاى منجر به هدايت و صلاح خود را افزايش دهد.[١] افزون بر اين، در آيه پيش از اين آيه، خداوند اين عبد خود را كه مى‌تواند معلم پيامبر بزرگى مانند موسى (ع) شود، كسى مى‌داند كه مشمول رحمت الهى بود (آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا)[٢] و نيز به فرموده قرآن‌ (عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً)[٣]، علم او منشأ الهى دارد و اين پايه اصلى در ارتباط با عالم است. اين بدان معنا نيست كه بايد از دانش‌هاى بشرى چشم پوشيد، اما برقرارى پيوند استوار علمى، تنها بايد با عالِمى باشد كه علم خود را از خدا مى‌گيرد و علم، او را از خوديت دور كرده باشد، نه از خداوند. آيه شريفه ٢٤ سوره عبس: (فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ) «پس انسان بايد به خوراك خويش بنگرد [تا دست قدرت حق را ببيند]»، به كمك تبيين اهل بيت (عليهم السلام) همين پيام را دارد. مفهوم ظاهرى آيه، لزوم دقت و نگريستن در غذا و خوراك است، اما اهل بيت (عليهم السلام) با بهره‌گيرى از علم لدنى و خداداد، اين مفهوم را توسعه بخشيده و خوراك جان و روح را نيز مشمول اين دستور قرآنى دانسته‌اند. روايت و سؤال زيد شحّام از امام باقر (ع) در همين باره است. او درباره همين آيه مى‌پرسد: «مقصود از

[١]. در اينكه« رشدا» هم مى‌تواند مفعول به باشد و هم مفعول له، ر. ك: تفسير الميزان، ج ١٣، ص ٣٤٣.

[٢]. كهف: ٦٥.

[٣]. همان.