روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ٧٨ - مداراى زبانى
مؤمنان مىتوانند با مدارا و خوب سخن گفتن، بسيارى از آزارهاى احتمالى غيرمؤمنان را از خود و دوستان مؤمنشان، دور كنند. همانگونه كه مشاهده مىشود، روايت، آيه را از سخن گفتن نيكو به ديگر عرصههاى رابطه اجتماعى نيز گسترش مىدهد و آن را به سخن گفتن نيكو منحصر نمىكند، بلكه گشادهرويى را نيز مصداقى از قول حسن مىشمارد. به تعبير علامه طباطبايى «قول حسن» كنايه از حسن عشرت با مردم است، چه كافر باشند و چه مؤمن،[١] و يكى از عرصههايى كه حسن عشرت كاملًا جلوه و بروز مىيابد، عرصه سخن گفتن است. ما در بسيارى از موارد، ابتدا با زبان، تندى مىكنيم و پرخاشگرى را از چهره و زبان مىآغازيم. با نافرمانى كسى و آزار جزئى فردى، روى ترش مىكنيم و با نخستين حمله او، دهان باز مىكنيم و سخن ناسنجيده را به آن سوى رابطه مىفرستيم. اين اولين موشك منهدمكننده رابطه است و نخستين شليك به سوى دوستى و ارتباط محبتآميز. با پرخاشگرى زبانى و بدگويى، شعله دشمنى برافروخته مىشود و نه تنها كمكى به حل اختلاف و مشكل نمىكند، آتش آن را برافروخته مىكند و دشمنى را به جاى دوستى مىنشاند؛ درحالىكه قرآن و امامان (عليهم السلام) بر نيك سخن گفتن تأكيد مىكنند و امام صادق (ع) آن را يكى از آسانترين راههاى جذب مخالفان مىداند. اكنون قضاوت كنيد كه اگر سخن نيك گفتن، به اين آسانى، مخالف را جذب و او را به سوى حق و حقيقت جلب مىكند، با دوستان همدل و همكيش چه مىكند؟ آيا مىتوان تصور كرد كه سخن نيكو گفتن و معاشرت نيكو، مخالف را جذب كند، اما بر دوستان و كسانى كه با آنها رابطه صميمانه داريم، اثرى نگذارد؟
[١]. الميزان: ج ١، ص ٢١٩.