روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٥٩ - كسانى كه بايد از آنها پيروى كرد

دسترس بسيارى دور است و تنها با چشم دل و بصيرت قلبى و راهنمايى آسمانى مى‌توان راه پيمود. نياز به راهنمايى و رهبرى كردن از سوى كسى كه راه را مى‌شناسد و پيروى او از سوى كسانى كه مشتاق پيمودن اين راه معنوى و رسيدن به معناى زندگى‌اند، زمينه امامت و اطاعت را مى‌نماياند.

قرآن با توجه به آنكه همه نيازهاى اساسى انسان را نگريسته و سپس براى او نسخه پيچيده، در اينجا نيز از آموزه‌هايى نورانى و راهگشا فروگذار نكرده است. قرآن بر اصل اطاعت و فرمان‌پذيرى اجتماعى، صحّه گذارده و كسانى را كه بايد از آن‌ها پيروى كرد معرفى كرده و كسانى را كه نبايد پيروى شوند، تعيين و علت و فايده اطاعت را نيز بيان كرده است. قرآن كريم همچنين عواقب شوم و پيامدهاى سوء اطاعت نكردن را گوشزد كرده و زيان‌هاى آن را گاه نمايانده است. ما ابتدا آياتى را مى‌آوريم كه به اطاعت و پيروى از اشخاص فرمان داده است و حكمت و فايده آن را نيز بيان مى‌كنيم و آنگاه به كسانى كه نبايد از آن‌ها اطاعت كرد، مى‌پردازيم.

كسانى كه بايد از آن‌ها پيروى كرد

گفته شد كه در روابط اجتماعى، در موارد متعددى، به ايجاد رابطه پيروى و رهبرى، يا فرمان‌دهى و فرمان‌پذيرى نياز داريم. اين رابطه، هم به نياز دنيوى، و هم به نياز اخروى انسان مربوط مى‌شود. در اين سوى حيات، سامان‌دهى امر اجتماع براى بهره‌مندى از مواهب زندگى، و در آن سو براى زندگى در نعمت‌هاى جاودانى. اما نكته اينجاست كه برقرارى ارتباطهاى اجتماعى ساده نيز به بررسى و آزمايش و سنجش نياز دارد. ما