روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٢١ - برخورد با نصيحت و خيرخواهى

بگرياند، باز سزاوار اطاعت است و بى‌هيچ ترديد، بهتر از دوستى است كه تنها در ظاهر دوست ماست و ما را مى‌خنداند، ولى در دل به سبب كلاهى كه بر سر ما نهاده و فريبى كه داده، به ما مى‌خندد. درباره اين حالت اخير، امام باقر (ع) مى‌فرمايد:

«اتبع من يبكيك وهو لك ناصح ولا تتبع من يضحكك وهو لك غاش؛[١]

از كسى كه تو را مى‌گرياند اما خيرخواه توست پيروى كن و از كسى كه تو را مى‌خنداند اما با تو روراست نيست پيروى مكن».

اگر كسى بتواند دوست و دشمن حقيقى خود را بشناسد و دوست ظاهرى و دشمن واقعى را از خيرخواه حقيقى تشخيص دهد، آنگاه بايد بيشترين دوستى‌اش را نثار دوست دلسوز و شفيق خيرخواهش كند، نه آنكه در برابرش موضع بگيرد و لجبازى كند. روايات متعددى به پذيرش نصيحت فرمان داده و قبول‌كننده نصيحت هدايتگران را خوشبخت و سعادتمند دانسته است. اين روايات نصيحت را مايه بصيرت و افزايش بينش شخص دانسته و به عمل به مقتضاى آن دستور داده‌اند.[٢] روايتى زيبا در نهج البلاغه، نصيحت را همچون هديه‌اى دانسته كه نصيحت‌كننده، آن را براى نصيحت‌شونده به ارمغان مى‌آورد. متن سخن شيواى امام على (ع) چنين است:

«اسمعوا النصيحة ممن أهداها إليكم، واعقلوها على أنفسكم؛

نصيحت (ارشاد) را از كسى كه آن را به شما هديه مى‌كند بشنويد و آن را با جان و دل بپذيريد».

تشبيه نهفته در اين سخن بليغ، فرمان به پذيرش نصيحت است؛ زيرا پذيرش هديه مؤمن لازم است و اگر نپذيرفتن آن موجب آزار و توهين‌

[١]. المحاسن، ج ٢، ص ٦٠٤، ح ٣٢.

[٢]. ميزان الحكمة، عنوان« النصح»، باب« قبول النصيحة».