بعد میفرماید: وَ مِمّا یوقِدونَ عَلَیهِ فِی النّارِ ابْتِغاءَ حِلْیةٍ اوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ. یعنی نظیر آن هم در ذوب فلزات است. هنگامی که میخواهند فلزی را برای زیور ذوب کنند چنین حالتی به وجود میآید؛ کفهایی بر روی آن پدیدار میگردد. کذلِک یضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ. این مَثَل حق و باطل است، و یا به قول بعضی از مفسرین: اینچنین تحقق میبخشد و نمودار میگردد. یعنی وجود حق از قبیل آب صاف پاک و آن فلز قیمتی است، و وجود باطل همچون کف روی آب و آن فلز قیمتی است. فَامَّا الزَّبَدُ فَیذْهَبُ جُفاءً طولی نمیکشد که کف زایل میگردد، فوت و فانی میشود وَ امّا ما ینْفَعُ النّاسَ فَیمْکثُ فِی الْارْضِ و آنچه که به حال مردم مفید است، یعنی حق، باقی میماند.

آب زیر کف که در رودخانه جاری است به مزارع جاری گشته و زمینها را سیراب میکند و ثمرات مفیدی میدهد؛ و آن فلز قیمتی است که باقی میماند و به صورت ابزار و یا زیور درمیآید و مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.

٢. در سوره ابراهیم آیه ٢٤- ٢٦ میفرماید:

الَمْ تَرَ کیفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا کلِمَةً طَیبَةً کشَجَرَةٍ طَیبَةٍ اصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِی السَّماءِ. تُؤْتی اکلَها کلَّ حینٍ بِاذْنِ رَبِّها وَ یضْرِبُ اللَّهُ الْامْثالَ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یتَذَکرونَ. وَ مَثَلُ کلِمَةٍ خَبیثَةٍ کشَجَرَةٍ خَبیثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْارْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ.

لفظ «کلِمَه» گاهی در قرآن به معنای لفظ استعمال میشود و گاهی به معنای حقایق. مثلًا درباره عیسی میفرماید: «کلِمَةُ اللَّهِ».

در آیه مورد بحث، عقیده حق و عقیده باطل را تعبیر به «کلمه» فرموده است و برای هریک مثلی آورده است. میگوید: مثل کلمه حق مانند یک درخت سالم پاک میوهداری است که ریشه آن درخت در زمین فرو رفته و شاخههایش سر به بالا کشیده است و میوه و برگ دارد و میوهاش فصلی نیست بلکه درختی است که در همه فصل میوه میدهد و به اصطلاح همیشهبهار است. تُؤْتی اکلَها کلَّ حینٍ بِاذْنِ رَبِّها درختی است که هرچه میوهاش را بچینند باز هم میوه میدهد.

و اما عقیده باطل مثل یک درخت پلیدی است که بیمیوه و بیریشه است.