مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٥ - معاد جسمانی و روحانی
از نوع لذتی است که یک انسان از علم میبرد، که در این دنیا آن لذتها خیلی ضعیف است و در آنجا که حاجت و مانع بدن نیست فوقالعاده قوی و نیرومند است، کما اینکه در این دنیا هم افرادی که تعقلشان قوی است و عقلشان قوی شده، لذتی که از فهمیدن میبرند خیلی بالاتر است از لذتی که دیگران از جسم میبرند. این قضیه درباره شیخ طوسی معروف است؛ میگویند گاهی تا صبح روی مسئلهای فکر میکرد و وقتی که موفق به حل آن مشکل میشد آنچنان بهجت و مسرتی به او دست میداد که فریاد میکرد: «أین الملوک و أبناء الملوک» پادشاهان و پادشاه زادگان که شبها را به عیش و عشرت به سر میبرند و لذت میبرند کجا هستند که بیایند این لذت ما را درک کنند؟! و بدون شک چنین چیزی هست. همین طور آن عارفی که از [حالات] عارفانه خودش لذت میبرد، که آن به درجاتی از این هم قویتر است، گواینکه آنهایی که وارد نیستند اینها را مسخره میکنند (درواقع خودشان را مسخره کردهاند). اینکه:
ما در پیاله عکس رخ یار دیدهایم | ای بیخبر ز لذت شرب مدام ما | |