مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٢ - معنی توحید
هَدَیتَ، عَبْدُک وَ ابْنُ عَبْدَیک ذَلیلٌ بَینَ یدَیک، مِنْک وَ بِک وَ لَک وَ الَیک.
توحید یعنی این: از توست (همه چیز از توست) و به توست و مال توست و به سوی توست.
حال در این آیات سوره نور دوتا از اینها: «لَک» و «الَیک» [آمده است:] وَ لِلَّهِ مُلْک السَّمواتِ وَ الْارْضِ وَ الَی اللَّهِ الْمَصیرُ، و چنین به نظر میرسد که این آیه به منزله تعلیل آیه پیش است؛ یعنی آیه پیش که فرمود «همه موجودات [١] تسبیحگوی خداوند و شناسا و ثناگوی خالق خود هستند» دلیلش این است که همه چیز از آنِ اوست و چون از آنِ اوست به سوی اوست؛ به همین جهت اصلًا وجودشان تسبیح است، صیرورتشان تسبیح است، حرکت و جنبششان تسبیح است. در این زمینه مولوی شعرهای خیلی خوبی دارد، میگوید:
جزءها را رویها سوی کل است [٢] | بلبلان را عشق با روی گل است | |
... آنچه از دریا، به دریا میرود [٣] از همان جا کآمد آنجا میرود [٤] از سر که سیلهای تیزرووز تن ما جان عشقآمیز رو |